XX. YÜZYILIN BAŞLARINDA KAZAK MİLLÎ BASINI: AYDINLANMA FİKİRLERİ, TOPLUMSAL SÜREÇLER VE TARİH EĞİTİMİ
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6526Anahtar Kelimeler:
Kazak milli basını, «Kazak» gazetesi, «Ak Yol» gazetesi, «Dala Vilayeti», aydınlanma, toplumsal süreçler, milli bilinç, Türkiye, tarihsel kaynak.Özet
Makalede XX yüzyılın başlarındaki Kazak millî basınına yansıyan aydınlanma fikirleri ve toplumsal süreçler tarihsel açıdan ele alınmaktadır. Araştırmanın temel kaynaklarını «Kazak», «Ak Yol» ve «Dala Vilayeti» yayınlarında yer alan eğitim ve aydınlanma, toplumsal yenileşme, millî bilinç ve Türkiye konularına ilişkin materyaller oluşturmaktadır. Araştırmada tarihsel-sistematik, tarihsel-karşılaştırmalı ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Millî basın materyallerinin analizi, eğitim ve aydınlanma meselelerinin Kazak toplumundaki sosyal ve kültürel değişimlerle bağlantılı olarak ele alındığını ortaya koymuştur. «Kazak», «Ak Yol» yayınlarında Türkiye hakkında yayımlanan materyallerin analizi sonucunda, XX. yüzyılın başlarındaki Kazak toplumunun Osmanlı Devleti ve Türkiye’deki siyasi ve toplumsal değişimlere ilgi duyduğu tespit edilmiştir. Kazakistan ve Türkiye’ye ilişkin basın materyallerinin karşılaştırmalı analizi, toplumsal yenileşme, aydınlanma ve millî bilinç meselelerinin her iki toplumun tarihsel gelişim şartlarına bağlı kendine özgü özelliklerini ortaya çıkarmıştır. Araştırma sonucunda Kazak millî basınının kamuoyunun ve aydınlanma fikirlerinin oluşumu ve yayılmasındaki tarihsel yeri değerlendirilmiş, basın materyallerinin günümüz eğitim sürecinde tarihsel kaynak olarak kullanılmasının önemi temellendirilmiştir. Bu tür kaynaklarla çalışmak, öğrencilerin tarihsel metinleri dönemin toplumsal şartlarıyla bağlantılı biçimde değerlendirmelerine, farklı basın materyallerini karşılaştırmalı olarak analiz etmelerine ve tarihsel kaynaklarla çalışma becerilerini geliştirmelerine katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Байтурсынулы А. Собрание сочинений в шести томах. Том 3. - Алматы: Ел-шежире, 2013. - 395 с.
Дулатов М. Избранные произведения. - Алматы: Жазушы, 1991. - 384 с.
Базарбаев К., Акдениз Э., Келеш М. Вопросы Турции в изданиях «Казах» и «Ак жол» // Journal of History. - 2022. -Т. 105, № 2. - С. 127-136.
Тезджан М. Система образования Турции. - Анкара: Anı Yayıncılık, 2015. - 312 с.
«Ак жол». Газета - Ташкент, 1921. - № 12.
Амирбек А., Базарбаев К., Акдениз Э. Турецкий фактор в общественно-политическом сознании казахской интеллигенции начала ХХ века // Отан тарихы - Отечественная история. - 2025. - Т. 28, № 4. - С. 1204-1214.
Бузаубакова К.Ж., Елубаева М.С. Теория и методика воспитательной работы. – Тараз, 2019. -379 с.
Коянбаев Р.М. Педагогика: учебное пособие. - Алматы: Эверо, 2004. - 420 с.
Жарыкбаев К., Калиев С. Казахское воспитание и образование. - Алматы: Санат, 1995. -351 с.
Табылдиев А. Казахская этнопедагогика. - Алматы: Санат, 2001. - 320 с.
Калкан И. Развитие казахской политической мысли и газета «Казах» (1913-1918) // Türkler. -Анкара, 2002. - Т. 19.
Дала уалаятының газеті. 1899–1902 жж. / құраст. Ү. Субханбердина. – Алматы: Ғылым, 1992. – 576 б.
«Ақ жол» газеті. 1921. №49. 19 сәуір.
Дала уалаятының газеті: адам, қоғам, табиғат. 1888–1902 / құраст. Ү. Субханбердина.- Алматы: Ғылым, 1994. - 816 б.
«Қазақ газеті». Анвар паша // 1916. №165. 18 қаңтар.
«Қазақ газеті». Түркия думасында // - 1916. №164. 9 қаңтар.
«Ақ жол» газеті. Антанта һәм Түркия // - 1921. №22.
«Ақ жол» газеті. Түркиямен келісу // 1921. №120. 18 желтоқсан.
Унлюер Г. Влияние использования газет на академическую успеваемость и отношение учащихся на уроках обществознания: диссертация. - Anadolu University (Turkey), 2008.
Акьюз Я. Трансформации в сфере образования при переходе от Османского периода к Республике // Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi. - 2011. - Т. 1, № 2- С. 9-22.
Йылдырым А., Шимшек Х. Методы качественных исследований в социальных науках. - Анкара: Seçkin Yayıncılık, 2021. - 366 с.
Мигель-Ревилья Д., Калье-Карраседо М., Санчес-Агусти М. Повышение вовлечённости и исторического понимания с помощью цифровой образовательной среды в среднем образовании // E-Learning and Digital Media. - 2021. - Т. 18, № 4. - С. 344-360.
Сафран М. Историческое образование и преподавание истории. - Анкара, 2014.
Эрден М. Введение в педагогическую науку. -Анкара: Arkadaş Yayınları, 2018.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
