«ҚАЗАҚ» ГАЗЕТІНІҢ ТҮРКИЯ ТАРИХЫНА ҚАТЫСТЫ ДЕРЕКТЕРІН ОҚУ ҮДЕРІСІНЕ ІРІКТЕУ ӘДІСТЕМЕСІ
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6529Кілт сөздер:
«Қазақ» газеті, Түркия тарихы, тарихи дерек, тарихты оқыту әдістемесі, тарихи ойлау, қазақ-түрік байланыстары, басылымдарАңдатпа
Мақалада «Қазақ» газетінің Түркия тарихына қатысты жарияланымдарын жоғары мектептің оқу үдерісіне енгізуге іріктеу мәселесі зерттеу нысаны ретінде арнайы қарастырылады. Басылымдағы жарияланған хабарламалық мәтіндер кездейсоқ жиынтық емес, ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамы тарихының деректік кешені ретінде қарастыруды қажет етеді. ХХ ғасырдың бас кезінде жарық көрген ұлттық басылымның Түркияға қатысты жарияланымдары қазіргі кезде тарихи дерекөз ретінде ерекше маңызға ие болып отыр. Осы деректер корпусын оқу үдерісіне енгізудің әдістемесіндегі ең басты шарттардың бірі – мазмұны, жанры әртүрлі деректерді мазмұнына, ұсынатын мәліметтеріне, олардың қолданбалық маңызына қарай іріктеу қазақстандық оқу орындарында Түркия тарихын оқытуды жетілдіретін болады. Зерттеуде сонымен бірге іріктелген материалдарды оқу үдерісінде қолданудың әдістері жүйеленеді. Талдау нысанына алған материалдардың негізгі бөлігі «Сыртқы хабарлар», «Соғыс», «Газеттерден» айдарларында жарияланған. Деректік корпус «Қазақ» газетінің 1913–1918 жылдардағы толық сандарын емес, Бірінші дүниежүзілік соғыстың шешуші кезеңіндегі Осман империясына қатысты іріктелген мәтіндерді қамтиды. Сондықтан зерттеу қорытындылары осы хронологиялық және мәтіндік шектеу шеңберінде тұжырымдалады. Зерттеуде қазақстандық және түркиялық әдіскер-ғалымдардың еңбектері талданады.
Әдебиеттер тізімі
Tokayev, K. J. “Altın Orda – Bozkır Medeniyetinin Örneği: Tarih, Arkeoloji, Kültür, Kimlik” başlıklı Uluslararası Sempozyumda yaptığı konuşma. 19 Mayıs 2026. URL: Akorda resmî internet sitesi (Erişim tarihi: 12.08.2026).
Kencebayev, B. Kazak Basını Tarihinden. Almatı: Kazak Devlet Yayınevi, 1950. 377 s.
Atabayev, K. Süreli Yayınlar – XIX. Yüzyılın Sonu ile XX. Yüzyılın Başlarındaki Kazakistan Tarihinin Kaynağı Olarak. Almatı: Kazak Üniversitesi, 1998. 192 s.
Bazarbayev, K., Akdeniz, E. ve Keleş, M. “‘Kazak’ ve ‘Ak Jol’ Yayınlarında Türkiye Meseleleri.” Kazak Millî Üniversitesi Bülteni. Tarih Serisi, 2022, No. 2 (105), ss. 127–136. DOI: 10.26577/JH.2022.v105.i2.013.
Temirkhanov, B. 1913–1918 Yıllarında Yayımlanan Kazak Gazetesi’nde Osmanlı Devleti’ne Dair Haberler. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, 2017.
“Enver Paşa.” Kazak, 1916, No. 165, 18 Ocak.
Smağulova, S. “Kazak Basınında Enver Paşa ve Türkçülük Hareketinin Seyri.” Otan Tarihy, 2013, No. 1 (61).
“Türkiye Dumasında.” Kazak, 1916, No. 164, 9 Ocak.
“Türkiye Borç Alıyor.” Kazak, 1916, No. 179, 30 Nisan.
Kazak, 1916, No. 186, 23 Haziran; No. 188, 8 Temmuz; No. 189, 15 Temmuz.
Kayalı, H. Arabs and Young Turks: Ottomanism, Arabism, and Islamism in the Ottoman Empire, 1908–1918. Berkeley: University of California Press, 1997.
“Arap Liderlerine Ölüm Cezası.” Kazak, 1916, No. 200, 8 Ekim.
“Almanya’nın İslam’a İkiyüzlülüğü.” Kazak, 1916, No. 205, 16 Kasım.
“Enver Paşa’nın Beyanatı.” Kazak, 1916, No. 168, 9 Şubat.
“Avrupa Savaşı’nda İran’ın Rolü.” Kazak, 1916, No. 193, 18 Ağustos.
“Barış Görüşmeleri.” Kazak, 1916, No. 208, 9 Aralık.
“Casuslar.” Kazak, 1917, No. 228, 3 Mayıs.
Wineburg, S. S. “Historical Problem Solving: A Study of the Cognitive Processes Used in the Evaluation of Documentary and Pictorial Evidence.” Journal of Educational Psychology, 1991, Vol. 83, No. 1, ss. 73–87.
Reisman, A. “Reading Like a Historian: A Document-Based History Curriculum Intervention in Urban High Schools.” Cognition and Instruction, 2012, Vol. 30, No. 1, ss. 86–112. DOI: 10.1080/07370008.2011.634081.
Demircioğlu, İ. H. Tarih Öğretiminde Öğrenci Merkezli Yaklaşımlar: Tarih Bölümü Özel Öğretim Yöntemleri. 3. Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık, 2010. XV, 216 s.
Safran, M. (Ed.). Tarih Nasıl Öğretilir? Tarih Öğretmenleri İçin Özel Öğretim Yöntemleri. 3. Baskı. İstanbul: Yeni İnsan Yayınları, 2010. 424 s.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
