Orta Asya’da Dini Kimliğin Bölgesel Entegrasyon Sürecindeki Rolü

48 26

Özet

Bu makalede, Orta Asya ülkelerinde dinî kimliğin oluşum özellikleri ve bu kimliğin günümüzdeki bölgesel entegrasyon sürecindeki rolü kapsamlı biçimde ele alınmaktadır. Ayrıca Orta Asya’daki dinî süreçleri inceleyen yabancı ve yerli araştırmacıların bilimsel çalışmaları analiz edilmektedir. Araştırmada, Sovyet döneminde yürütülen ateist politikanın toplumsal bilinç ve dinî hayat üzerindeki etkisi ile bağımsızlık yıllarında gerçekleşen dinî canlanma süreçleri değerlendirilmektedir. Geleneksel İslam’ın yerel kültür, tarihsel tecrübe ve millî özelliklerle ilişkisi ortaya konulmaktadır. Orta Asya devletlerindeki müftülüklerin faaliyetleri, aralarındaki etkileşim ve iş birliğinin mevcut düzeyi ile kurumsal entegrasyona ilişkin meseleler incelenmektedir. Araştırmanın temel yöntemi olarak bölgede bilimsel çalışmalar yürüten yabancı ve yerli akademisyenler, uzmanlar ve müftülük çalışanlarıyla gerçekleştirilen uzman görüşmelerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda devletler ve müftülükler tarafından yürütülen din politikalarının farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu farklılıkların dinî kurumlar arasındaki iş birliğini olumsuz etkilediği ve bölgesel entegrasyon süreçlerinde dinin rolünü azalttığı tespit edilmiştir. Ortak dinî değerlerin bölge halklarını manevi açıdan yakınlaştıran önemli bir unsur olduğu, ancak bunlardan etkili biçimde yararlanılması için uyumlu politikaların ve sürdürülebilir kurumsal diyaloğun gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.