Орталық Азиядағы діни бірегейлік және оның аймақтық интеграция үдерісіндегі рөлі
48 26
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-8598.6510Кілт сөздер:
Орталық Азия, діни бірегейлік, аймақтық интеграция, діни саясат, дәстүрлі ислам, муфтият.Аңдатпа
Бұл мақалада Орталық Азия елдеріндегі діни бірегейліктің қалыптасу ерекшеліктері және оның қазіргі аймақтық интеграция үдерісіндегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар Орталық Азиядағы діни үдерістерді зерттеген шетелдік және отандық ғалымдардың ғылыми еңбектеріне талдау жасалады. Зерттеу барысында кеңестік кезеңде жүргізілген атеистік саясаттың қоғамдық сана мен діни өмірге ықпалы, сондай-ақ тәуелсіздік жылдарындағы діни жаңғыру үдерістері сараланады. Дәстүрлі исламның жергілікті мәдениетпен, тарихи тәжірибемен және ұлттық ерекшеліктермен өзара байланысы ашып көрсетіледі. Орталық Азия мемлекеттеріндегі муфтияттардың қызметі, олардың арасындағы өзара байланыс пен ынтымақтастықтың қазіргі деңгейі, сондай-ақ институттық интеграцияға қатысты мәселелер қарастырылады. Зерттеудің негізгі әдісі ретінде аймақ елдерінде ғылыми зерттеу жүргізіп жүрген шетелдік және отандық ғалымдардан, сарапшылардан және муфтият қызметкерлерінен алынған сарапшылық сұхбаттар пайдаланылды. Зерттеу нәтижесінде мемлекеттер мен муфтияттар тарапынан жүзеге асырылып отырған діни саясаттың әркелкілігі айқындалды. Мұндай ерекшеліктердің діни институттар арасындағы ынтымақтастыққа кері ықпал етіп, аймақтық интеграция үдерістеріндегі діннің рөлін төмендетіп отырғаны анықталды. Сонымен бірге ортақ діни құндылықтар аймақ халықтарын рухани тұрғыдан жақындастыратын маңызды фактор болғанымен, оларды тиімді пайдалану үшін келісілген саясат пен тұрақты институционалдық диалог қажет екені тұжырымдалды.
