ÇIN EKONOMISININ PIYASA DÖNÜŞÜMÜNÜN AŞAMALARI VE ÖZELLIKLERI: TARIM REFORMLARINDAN SANAYI MODERNLEŞMESINE DOĞRU
1 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6552Anahtar Kelimeler:
piyasa reformları- Çin- aile sorumluluğu- özel ekonomik bölgeler- kamu işletmeleri- dış ticaret- yenilikçi gelişme- kurumsal değişim.Özet
Bu makale, Çin Halk Cumhuriyeti ekonomisinin 1978 yılından 2020’li yılların başına kadar geçirdiği piyasa dönüşümünün aşamalarını incelemektedir. Araştırmanın amacı tarımdaki teşviklerin değişmesinin, bölgesel deneylerin ve dışa açılmanın üretim ile ticaret yapısını nasıl etkilediğini açıklamaktır. Çalışmada karşılaştırmalı tarihsel ve kurumsal yöntemler ile Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü ve akademik literatürün yayımlanmış verileri kullanılmıştır. Dört analitik dönem belirlenmiştir: kırsal reform, işletmelerin yeniden düzenlenmesi ve kıyı bölgelerinin açılması, DTÖ üyeliğinden sonraki bütünleşme ve yenilikçi büyüme arayışı. Aile sorumluluk sistemi kırsal üreticilerin teşviklerini güçlendirmiş, özel ekonomik bölgeler ise yeni kuralların sınırlı alanlarda sınanmasını sağlamıştır. İhracata yönelik üretim istihdamı, sermaye birikimini ve uluslararası üretim ağlarına katılımı artırmıştır. Bununla birlikte gelir farklılıkları, çevresel maliyetler, nüfusun yaşlanması, borç ve kamu işletmelerinin verimliliği önemli sorunlar olarak kalmıştır. Sonuç olarak Çin deneyimi kademeli reform ile bilinçli kurumsal değişimin birleşimiyle açıklanmaktadır. Gelecekteki gelişme iç talebin, rekabetin ve sosyal korumanın niteliğine bağlıdır. Çalışma, reformların sırasını ve bölgesel farklılıklarını birlikte incelemenin önemini ortaya koymaktadır. Bulgular diğer ülkelerin deneyimlerini karşılaştırırken de dikkate alınmalıdır.
Referanslar
Naughton B. The Chinese Economy: Adaptation and Growth. 2nd ed. Cambridge, MA: MIT Press, 2018. 608 p.
Lardy N. R. The State Strikes Back: The End of Economic Reform in China? Washington, DC: Peterson Institute for International Economics, 2019.
World Bank. Lifting 800 Million People Out of Poverty: New Report Looks at Lessons from China’s Experience. 2022. URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/04/01/lifting-800-million-people-out-of-poverty-new-report-looks-at-lessons-from-china-s-experience (дата обращения: 29.09.2026).
World Bank. China 2030: Building a Modern, Harmonious, and Creative Society. Washington, DC: World Bank, 2013. 442 p.
World Bank. World Development Report 1996: From Plan to Market. New York: Oxford University Press, 1996. URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/142781468127495966/pdf/multi0page.pdf (дата обращения: 29.09.2026).
Сунь Лэй. Китайский путь — модернизационная трансформация китайской цивилизации // Сравнительная политика. 2019. № 2. С. 20–33.
OECD. OECD Economic Surveys: China 2022. Paris: OECD Publishing, 2022. URL: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-china-2022_b0e499cf-en.html (дата обращения: 29.09.2026).
World Trade Organization. China: Accession and Membership. 2001. URL: https://www.wto.org/English/news_e/news01_e/news01_e.htm (дата обращения: 29.09.2026).
World Bank. Unlocking Domestic Demand Key to Reviving Growth Momentum in China. 2024. URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/12/26/unlocking-domestic-demand-key-to-reviving-growth-momentum-in-china-world-bank-economic-update (дата обращения: 29.09.2026).
Гельбрас В. Г. КНР после Дэн Сяопина: проблемы экономического развития // Восток. 1995. № 6. С. 53–56.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
