AKADEMISYEN VAHOB RAHIMOV’UN MARKŞEYDERLIK VE MADENCILIK ALANINDAKI BILIMSEL EKOLÜNÜN ÖNEMI
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6545Anahtar Kelimeler:
Akademisyen Vahob Rahimov- maden ölçme (markşeyderi)- maden jeomekaniği- bilim okulu- oda-topuk sistemi- kaya kütlesi- kaya basıncı dinamikleri- yarık patlatma- beşerî sermaye ve eğitim- sanayi entegrasyonuÖzet
Bu araştırmada, Özbekistan Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Asli Üyesi (Akademisyen), Teknik Bilimler Doktoru, Profesör Vahob Rahimoviç Rahimov'un çok yönlü bilimsel, pedagojik, idari ve mühendislik faaliyetleri ile kurucusu olduğu madencilik ve maden ölçme (markşeyderi) bilim ekolünün temel önemi ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Bilim insanı, mesleki kariyeri boyunca kaya kütlesindeki jeomekanik süreçlerin dinamiklerini araştırmak, tektonik gerilme alanlarını dikkate alarak maden yataklarının açılması ve işletilmesine yönelik rasyonel planları gerekçelendirmek ve oda-topuk madencilik yönteminin yapısal parametrelerini hesaplamak üzerine yeni bir bilimsel disiplinin temellerini atmıştır.
Makalede, Akademisyen V.R. Rahimov tarafından geliştirilen metodolojik yönergelerin ve yenilikçi teknolojilerin Özbekistan, Kazakistan, Belarus ve diğer ülkelerdeki büyük maden yataklarında (özellikle İngiçka, Koytaş, Mirgalimsay, Jezkazgan, Soligorsk, Muruntav) başarıyla uygulandığı, koruyucu topuklarda cevher kaybını ve seyrelmesini belirgin ölçüde azalttığı ortaya konmuştur. Ayrıca bilim insanının açık ocak basamaklarının yarık (kontur) patlatma yöntemiyle şevlendirilmesi, basamakların önceden tahkim edilmesi ve sıvı maden atık depolama tesislerinin elektro-optik aletler ile uydu (GPS) sistemleri vasıtasıyla gerçek zamanlı (çevrim içi) izlenmesi gibi öncü mühendislik çözümleri ele alınmıştır.
Araştırmada, V.R. Rahimov’un Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi bünyesinde 40 yılı aşkın bir süre «Maden Ölçme ve Jeodezi» Bölüm Başkanlığı, 18 yıl Fakülte Dekanlığı ve 7 yıl Birinci Rektör Yardımcılığı görevlerinde bulunarak sektörel yükseköğretim ve sanayi entegrasyonunu sağlamadaki benzersiz katkısı gösterilmiştir. Kendisinin bilimsel danışmanlığında 3 bilim doktoru ve 50'den fazla bilim adayı yetiştirilerek sektörün öncü uzmanlar topluluğu teşekkül ettirilmiştir. Sonuç olarak, Akademisyen V.R. Rahimov’un 300'ü aşkın bilimsel yayını ve bilimsel okulunun, bugün de milli madencilik sanayisinin güvenli, rasyonel ve sürdürülebilir gelişiminde vazgeçilmez bir temel oluşturduğu bilimsel olarak özetlenmiştir.
Referanslar
Вахоб Рахимович Рахимов (к 80-летию со дня рождения). // Горный журнал Казахстана. № 10. 2014. – С. 51.
Заслуженный деятель науки и техники, академик Академии наук Республики Узбекистан Рахимов Вахоб Рахимович. // Журнал Горный вестник Узбекистана. № 4 (59). 2014. – С. 131.
Вахоб Рахимович Рахимов (к 75-летию со дня рождения). // Журнал Горный вестник Узбекистана. № 4 (39). 2009. – С. 114.
Ўзбекистон геология илмий мактаблари. // Бош мухаррир А.К. Нурходжаев. Ўзбекистон Республикаси геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси, Геология фанлари университети. Тошкент.: “Lesson Press”, 2022. – Б. 303-304.
Академик АН РУз Рахимов Вахаб Рахимович избран действительным членом Академии горных наук России. Горный вестник Узбекистана. № 3 (10) 2002. – C. 4.
https://rusneb.ru/catalog/000219_000011_RU_ГПНТБ_России_IBIS_0000682117/
Рахимов В.Р. Определение давлений на междукамерные целики, образующие периодическую последовательность. В сб. «Физико-механические свойства, давление и разрушение горных пород». Москва, Изд-во АН СССР, вып. 1, 1962.
Kompaniya tarixi. История: хронология создания и преобразований. https://georang.uz/history
Vahob Rahimov. https://uz.wikipedia.org/wiki/Vahob_Rahimov
Рахимов Вахоб Рахимович (к 90-летию со дня рождения). // O‘zbekiston konchilik xabarnomasi. № 3 (98), 2024. – C. 138.
Ташкентский Политехнический Институт им. Абу Райхана Беруни. // Редакционная коллегия: ректор ТашПИ, академик АН УзССР К.С. Ахмедов (председатель), академик АН УзССР X.Ф. Фазылов, член-кореспондент АН УзССР X.Р. Рустамов, профессора А.Б. Бабаханов, И.М. Мирходжаев (зам. председателя), К.X. Хасанов. Г.Н. Молчанов, В.Р. Рахимов, Н.А. Никифоров, К.К. Казакбаев, М.И. Ниязов, З.С. Ибрагимов, доценты И.А. Ливерко, У.А. Исамухамедов, У.А. Икрамов, Ф.Р. Исматуллаев. Ташкент: ФАН, 1979. – С. 106.
Рахимов В.Р. Исследование механических процессов в массиве горных пород при камерно-столбовой системе разработки. Автореф. докт. дисс. Москва, 1972.
Rahimov Vahob Rahimovich. 16.07.2022. https://uztext.com/103732-text.html
Satbayev University scientists. Rakhimov Vahob Rakhimovich 1934-2014. https://museum.satbayev.university/en/muzey-istorii/uchenye-satbayev-university
Рахимов, Вахоб Рахимович. https://ru.ruwiki.ru/wiki/Рахимов,_Вахоб_Рахимович
Ҳабибулла Асатович Акбаров. Тузувчилар: А.И. Ҳамробоев, муҳаррирлар: А.Н. Султонхўжаев, Т.М. Миркомилов. Тошкент: ЎзР ФА Фан нашриёти, 1996. – Б. 16.
Turkum: Mehnat shuhrati ordeni sohiblari. https://uz.wikipedia.org/wiki/Turkum:Mehnat_shuhrati_ordeni_sohiblari
Санакулов К., Саййидкосимов С.С., Садинов Ш.М, Казаков А.Н., Низамова А.Т. Рахимов Вахоб Рахимович (к 90-летию со дня рождения). // Горный вестник Узбекистана. № 3 (98), 2024. – C. 139.
Ахмедов Н.А., Ежков Ю.Б. Pедкометалльная стратегия Узбекистана (потенциал, рост, перспективы освоения). O'zbekiston konchilik xabarnomasi № 2 (89) 2022. – B. 69-70.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
