АКАДЕМИК ВАХОБ РАХИМОВТЫҢ МАРКШЕЙДЕРИЯ ЖӘНЕ ТАУ-КЕН ІСІ САЛАСЫНДАҒЫ ҒЫЛЫМИ МЕКТЕБІНІҢ МАҢЫЗЫ
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6545Кілт сөздер:
Академик Вахоб Рахимов, маркшейдерлік іс, тау-кен геомеханикасы, ғылыми мектеп, камералық-бағаналы жүйе, тау жыныстары массиві, тау қысымының динамикасы, саңылаулы жару, адами капитал және білім беру, өндірістік интеграцияАңдатпа
Бұл зерттеу жұмысында Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының академигі, техника ғылымдарының докторы, профессор Вахоб Рахимович Рахимовтың сан қырлы ғылыми-педагогикалық, ұйымдастырушылық және инженерлік қызметі, сондай-ақ ол негізін қалаған тау-кен және маркшейдерлік ғылыми мектебінің іргелі мәні жан-жақты талданады. Ғалым өзінің еңбек жолында тау жыныстары массивіндегі геомеханикалық процестер динамикасын зерттеу, тектоникалық кернеу өрістерін ескере отырып кен орындарын ашу мен қазып алудың оңтайлы сызбаларын негіздеу және камералық-бағаналы жүйелердің құрылымдық параметрлерін есептеу бойынша жаңа ғылыми бағыттың іргетасын қалады.
Мақалада академик В.Р. Рахимов жасақтаған әдістемелік әзірлемелер мен инновациялық технологиялардың Өзбекстан, Қазақстан, Беларусь және басқа да шет мемлекеттердің ірі кен орындарында (атап айтқанда, Ингичка, Қойтас, Мырғалымсай, Жезқазған, Солигорск, Мұрынтау) сәтті енгізіліп, тіреуіш блоктарда (целиктерде) кен шығыны мен құнсыздануын айтарлықтай азайтуға қызмет еткені ғылыми тұрғыдан дәйектелген. Сонымен қатар, ғалымның саңылаулы жару әдісі арқылы карьер кертпештерін құламалау (заоткоска), оларды алдын ала бекіту және электронды-оптикалық аспаптар мен жерсеріктік (GPS) жүйелер арқылы сұйық қалдықтарды онлайн режімінде мониторингілеу секілді озық қолданбалы шешімдері жария етілген.
Зерттеуде В.Р. Рахимовтың Ташкент мемлекеттік техникалық университетінде 40 жылдан астам уақыт бойы «Маркшейдерлік іс және геодезия» кафедрасының меңгерушісі, 18 жыл факультет деканы және 7 жыл бірінші проректор ретінде салалық білім мен өндірістің интеграциясын қамтамасыз етуге қосқан өлшеусіз үлесі көрсетілген. Оның ғылыми жетекшілігімен 3 ғылым докторы және 50-ден астам ғылым кандидаты даярланып, жетекші мамандар шоғыры қалыптасты. Қорытынды ретінде, академик В.Р. Рахимовтың 300-ден астам ғылыми еңбегі мен ғылыми мектебі бүгінгі таңда да ұлттық тау-кен өнеркәсібін қауіпсіз әрі тұрақты дамытудың, қойнау байлығын ұтымды пайдаланудың басты іргетасы болып табылатыны тұжырымдалған.
Әдебиеттер тізімі
Вахоб Рахимович Рахимов (к 80-летию со дня рождения). // Горный журнал Казахстана. № 10. 2014. – С. 51.
Заслуженный деятель науки и техники, академик Академии наук Республики Узбекистан Рахимов Вахоб Рахимович. // Журнал Горный вестник Узбекистана. № 4 (59). 2014. – С. 131.
Вахоб Рахимович Рахимов (к 75-летию со дня рождения). // Журнал Горный вестник Узбекистана. № 4 (39). 2009. – С. 114.
Ўзбекистон геология илмий мактаблари. // Бош мухаррир А.К. Нурходжаев. Ўзбекистон Республикаси геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси, Геология фанлари университети. Тошкент.: “Lesson Press”, 2022. – Б. 303-304.
Академик АН РУз Рахимов Вахаб Рахимович избран действительным членом Академии горных наук России. Горный вестник Узбекистана. № 3 (10) 2002. – C. 4.
https://rusneb.ru/catalog/000219_000011_RU_ГПНТБ_России_IBIS_0000682117/
Рахимов В.Р. Определение давлений на междукамерные целики, образующие периодическую последовательность. В сб. «Физико-механические свойства, давление и разрушение горных пород». Москва, Изд-во АН СССР, вып. 1, 1962.
Kompaniya tarixi. История: хронология создания и преобразований. https://georang.uz/history
Vahob Rahimov. https://uz.wikipedia.org/wiki/Vahob_Rahimov
Рахимов Вахоб Рахимович (к 90-летию со дня рождения). // O‘zbekiston konchilik xabarnomasi. № 3 (98), 2024. – C. 138.
Ташкентский Политехнический Институт им. Абу Райхана Беруни. // Редакционная коллегия: ректор ТашПИ, академик АН УзССР К.С. Ахмедов (председатель), академик АН УзССР X.Ф. Фазылов, член-кореспондент АН УзССР X.Р. Рустамов, профессора А.Б. Бабаханов, И.М. Мирходжаев (зам. председателя), К.X. Хасанов. Г.Н. Молчанов, В.Р. Рахимов, Н.А. Никифоров, К.К. Казакбаев, М.И. Ниязов, З.С. Ибрагимов, доценты И.А. Ливерко, У.А. Исамухамедов, У.А. Икрамов, Ф.Р. Исматуллаев. Ташкент: ФАН, 1979. – С. 106.
Рахимов В.Р. Исследование механических процессов в массиве горных пород при камерно-столбовой системе разработки. Автореф. докт. дисс. Москва, 1972.
Rahimov Vahob Rahimovich. 16.07.2022. https://uztext.com/103732-text.html
Satbayev University scientists. Rakhimov Vahob Rakhimovich 1934-2014. https://museum.satbayev.university/en/muzey-istorii/uchenye-satbayev-university
Рахимов, Вахоб Рахимович. https://ru.ruwiki.ru/wiki/Рахимов,_Вахоб_Рахимович
Ҳабибулла Асатович Акбаров. Тузувчилар: А.И. Ҳамробоев, муҳаррирлар: А.Н. Султонхўжаев, Т.М. Миркомилов. Тошкент: ЎзР ФА Фан нашриёти, 1996. – Б. 16.
Turkum: Mehnat shuhrati ordeni sohiblari. https://uz.wikipedia.org/wiki/Turkum:Mehnat_shuhrati_ordeni_sohiblari
Санакулов К., Саййидкосимов С.С., Садинов Ш.М, Казаков А.Н., Низамова А.Т. Рахимов Вахоб Рахимович (к 90-летию со дня рождения). // Горный вестник Узбекистана. № 3 (98), 2024. – C. 139.
Ахмедов Н.А., Ежков Ю.Б. Pедкометалльная стратегия Узбекистана (потенциал, рост, перспективы освоения). O'zbekiston konchilik xabarnomasi № 2 (89) 2022. – B. 69-70.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
