HOKAND HANLIĞI İLE TÜRKİSTAN GENEL-GUBERNATORLUĞU ARASINDAKİ YAZIŞMA VE ANLAŞMALARIN KARŞILIKLI SOSYAL-SİYASÎ HAYATA ETKİSİ

Özet

XIX. yüzyılın 60-70’li yılları, Özbek hanlıkları için zorlu bir dönem olduğundan, bu dönemi araştırmaya yönelik bilimsel çalışmalar hâlâ güncelliğini korumaktadır. Bu bağlamda, Hokand Hanlığı ile Türkistan Genel-Gubernatorluğu arasındaki ilişkileri, özellikle anlaşmalar ve yazışmaların karşılıklı sosyal-siyasî etkilerini incelemek ve bütüncül bir analiz yapmak önemlidir.

Bu nedenle, makalede XIX. yüzyılın ikinci yarısında Hokand Hanlığı ile Türkistan Genel-Gubernatorluğu arasındaki resmî yazışmalar ve yapılan anlaşmaların toplum ve siyasî hayata olan karşılıklı etkileri bilimsel temelde analiz edilmiştir. Araştırma sürecinde, iki siyasal yapı arasındaki diplomatik ilişkiler; özellikle Türkistan Genel-Gubernatoru Konstantin Petrovich fon-Kaufman (1867–1881) ve temsilcileri arasındaki resmî yazışmalar, anlaşmalar ve şartların içeriği kaynak bilimi ve tarih bilimi perspektifinden incelenmiştir.

Bunlarla birlikte makalede, Hokand Hanlığı’nın iç siyasî durumu, merkezi ve yerel yönetim sistemine dış etkiler ve toplumsal gruplar arasındaki ilişkilerin değişim dinamiği ortaya konmuştur.

Ayrıca, Türkistan Genel-Gubernatorluğu (1867-1917) tarafından bölgedeki sömürgeleştirme politikasının aşamalı olarak uygulanması sürecinde, Hokand Hanlığı’nın (1709-1876) yöneticilerinin siyasî dengeyi korumak için yürüttüğü diplomatik stratejiler de açığa çıkarılmıştır. Araştırmada, bu resmî belgelerin yalnızca diplomatik iletişim aracı olmadığı, aynı zamanda Hokand Hanlığı’nın sosyal-siyasî yaşamına doğrudan ve dolaylı etkisi olan önemli tarihî kaynaklar olduğu kapsamlı bir şekilde belirlenmiştir.

Sonuç olarak, Hokand Hanlığı ile Türkistan Genel-Gubernatorluğu arasındaki ilişkileri daha derinlemesine anlamak, özellikle yazışmalar ve anlaşmaların her iki bölgenin halkı ve elitleri üzerindeki karşılıklı etkilerini ayrıntılı olarak ortaya koymak mümkün olmuştur.