EL-BÎRÛNÎ’NİN “HİNDİSTAN” ESERİNİN RUSÇA ÇEVİRİSİNİN KÜLTÜRLERARASI DİYALOGDAKİ YERİ
0 0
Anahtar Kelimeler:
Ebû Reyhan el-Bîrûnî; “Hindistan”; Sovyet Şarkiyatçılığı; İndoloji; Kültürlerarası Diyalog; Sanskrit Kaynakları.Özet
Makale, Ebû Reyhan el-Bîrûnî’nin “Hindistan” adlı eserinin Rusça çevirisinin Doğu ile Batı arasındaki kültürlerarası diyalog bağlamındaki yerini, ayrıca XX. yüzyılın ikinci yarısında bu eserin incelenmesi ve geniş ölçekte tanıtılmasında Sovyet ve Özbek şarkiyatçılarının üstlendiği rolü ele almaktadır. Özellikle SSCB’de Bîrûnî’nin anma yıldönümleri (Vefatının 900. yılı ve doğumunun 1000. Yıl) dolayısıyla oluşan bilimsel-kültürel ortama özel dikkat gösterilmektedir. Bu tarihler, Bîrûnî araştırmalarının gelişiminde önemli aşamalar olarak değerlendirilmektedir.
Tam da bu dönemde temel yayınlar ve araştırmalar hazırlanmış olup bunlar arasında, V. İ. Belyaev’in editörlüğünde A. B. Halidov ve Yu. N. Zavadovskiy tarafından gerçekleştirilen “Hindistan” eserinin Rusça çevirisi de yer almaktadır.
Makale, S. P. Tolstov, İ. Yu. Kraçkovskiy, P. G. Bulgakov, V. G. Erman, U. İ. Karimov, İ. M. Muminov, A. M. Belenitskiy ve A. Ahmedov gibi bilim insanlarının katkılarını analiz etmektedir. Bu araştırmacılar “Hindistan”ı yalnızca tarihî-coğrafî bir eser olarak değil aynı zamanda Hindistan’ın kültürü, bilimi, dini ve felsefesine adanmış özgün bir ansiklopedi olarak değerlendirmişlerdir.
“Hindistan”ın çevirisi ve ona eşlik eden ilmî açıklamalar, eski Hint medeniyeti hakkındaki bilgilerin derinleştirilmesinde ve İslam dünyası ile Hindistan arasındaki kültürel ilişkilere objektif bir bakış açısının oluşmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Sonuç olarak, Bîrûnî’nin “Hindistan”ı, kültürlerarası etkileşim ve bilimsel hoşgörünün seçkin bir örneği olarak, günümüz beşerî bilimleri açısından da önemini korumaktadır.
