DEMİRYOLUNUN BUHARA EMİRLİĞİ EKONOMİSİNE ETKİSİ
4 7
Anahtar Kelimeler:
Demiryolu; Rus Yerleşimleri; Yeni Buhara; Yeni Çarcuy; Yeni Kerki; Yeni Termez.Özet
Bu makalede, Buhara Emirliği’nde demiryolu inşasının sanayinin gelişimine etkisi, Emirlik bünyesindeki Rus yerleşimlerinde bulunan sanayi işletmelerinin durumu, Birinci Dünya Savaşı döneminde Emirlik ekonomisi ile Rus İmparatorluğu’ndaki devrimci değişimler gibi meseleler ele alınmaktadır. Ayrıca Buhara Emirliği’nin sanayi gelişiminde demiryolu altyapısının rolü kapsamlı bir şekilde analiz edilmektedir.
XIX. yüzyılın sonlarında Buhara’ya demiryolu inşa edilmesi, Emirliğin ekonomik sisteminin değişiminde büyük rol oynamış, yeni sanayi işletmelerinin kurulmasını ve bunların daha sonraki gelişimini teşvik etmiştir.
Buhara demiryolunun inşası, Orta Asya demiryolu ağını doğu ve güneydoğu yönündeki Buhara hattı ile bağlamıştır. Bu demiryolu Rusya, Afganistan ve Doğu Buhara pazarları arasında en kısa ve stratejik açıdan önemli güzergâhı temsil ederek, iç ve dış ticareti kolaylaştırmıştır. Kagan’dan Karşı üzerinden Termez’e, Afgan sınırına yakın bir şekilde geçen hat, Rus-Afgan ve İngiliz-Rus ilişkilerine etki eden bir faktör olarak, aynı zamanda Rusya’nın Yakın Doğu’daki jeopolitik konumunu güçlendiren bir araç olarak değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte, arşiv belgeleri ve tarihî literatürün karşılaştırmalı analizi temelinde, bu ulaşım hattının Buhara Emirliği’ne Krasnovodsk ve Hazar Denizi üzerinden Kafkasya ve Astrahan yoluyla Avrupa’ya, ayrıca Taşkent–Orenburg hattına yük taşınmasını mümkün kıldığı ortaya konulmuştur.
