САУД АРАБИЯСЫНЫҢ ПАРСЫ ШЫҒАНАҒЫ СОҒЫСЫНАН КЕЙІНГІ КЕЗЕҢДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ САЯСИ ДАМУЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6544Кілт сөздер:
Vision 2030, Парсы шығанағы соғысы, Сауд Арабиясы, саяси институттар, Шура кеңесі, әлеуметтік реформалар, әйелдер қатысуыАңдатпа
Мақалада Сауд Арабиясының 1990–1991 жылдардағы Парсы шығанағы соғысынан кейінгі ішкі саяси және әлеуметтік экономикалық дамуы 2025 жылға дейінгі кезеңде зерттеледі. Негізгі мақсат – соғыс жағдайында күшейген қауіпсіздік мәселелері, 1992 жылғы институционалдық өзгерістер, әлеуметтік қатынастардың эволюциясы және экономиканы әртараптандыру арасындағы байланысты анықтау. Зерттеуде тарихи кезеңдеу, нормативтік құжаттарды салыстырмалы талдау, ғылыми әдебиеттерді сыни оқу және ресми статистикалық деректерді салыстыру әдістері қолданылды. 1991 жылғы бюджет тапшылығы, Мемлекеттік басқарудың негізгі заңы, Шура кеңесінің қызметі, әйелдердің қоғамдық өмірге қатысуы және Vision 2030 бағдарламасының нәтижелері жеке талданады. Нәтижелер соғыстың кейінгі реформаларға ықпал еткен маңызды алғышарт екенін, бірақ олардың бірден бір себебі болмағанын көрсетеді. Экономиканың мұнайдан тыс бөлігінің өсуі елеулі болғанымен, мұнай кірістеріне қатысты фискалдық тәуелділік мәселесі сақталады. Саяси институттардағы өзгерістерді қоғамдық еркіндіктердің кеңеюімен теңестіруге болмайды; әлеуметтік реформалардың мазмұны да еңбек нарығы мен құқықтық тәжірибе арқылы бағалануы керек. Мақала дамуды үш кезеңде түсіндіреді: соғыстан кейінгі бейімделу, біртіндеп өзгеру және Vision 2030 шеңберіндегі жедел жаңару. Бұл қорытынды бірнеше дерек түрін өзара салыстыруға негізделген. Бұл тәсіл тарихи сабақтастықты нақтылайды.
Әдебиеттер тізімі
Jones C. Saudi Arabia After the Gulf War: the Internal-External Security Dilemma // International Relations. 1995. Vol. 12, no. 6. DOI: 10.1177/004711789501200602.
Economic Diversification Trends in the Gulf: the Case of Saudi Arabia // Circular Economy and Sustainability. 2022. Vol. 2, no. 1. P. 221–230. DOI: 10.1007/s43615-021-00106-0.
International Monetary Fund. Policy Challenges in the Gulf Cooperation Council Countries: Overview of Economic Developments and Policies, 1981–95. Washington, DC: IMF, 1996. URL: https://www.imf.org/external/pubs/ft/policy/2overvw.htm.
Hegghammer T. Jihad in Saudi Arabia: Violence and Pan-Islamism since 1979. Cambridge: Cambridge University Press, 2010. URL: https://assets.cambridge.org/97805215/18581/excerpt/9780521518581_excerpt.htm.
Kostiner J. State, Islam and Opposition in Saudi Arabia: The Post Desert-Storm Phase // Middle East Review of International Affairs. 1997. URL: https://ciaotest.cc.columbia.edu/olj/meria/meria797_kostiner.html.
Kingdom of Saudi Arabia. Basic Law of Governance. Royal Decree No. A/90, 1 March 1992. URL: https://laws.boe.gov.sa/BoeLaws/Laws/LawDetails/16b97fcb-4833-4f66-8531-a9a700f161b6/1.
Kingdom of Saudi Arabia. Law of the Shura Council. Royal Decree No. A/91, 1 March 1992. URL: https://laws.boe.gov.sa/BoeLaws/Laws/LawDetails/b5cf540a-e6ac-426a-b348-a9a700f163de/1.
Nehme M. G. Political Development in Saudi Arabia: Empty Reforms from Above // International Sociology. 1995. Vol. 10, no. 2. DOI: 10.1177/026858095010002004.
Quamar M. M. Municipal Elections in Saudi Arabia, 2015. 2016. DOI: 10.1177/2347798916664623.
Separate or together? Women-only public spaces and participation of Saudi women in the public domain in Saudi Arabia // Contemporary Islam. 2016. DOI: 10.1007/s11562-015-0350-2.
Kingdom of Saudi Arabia, Ministry of Foreign Affairs. Saudi Arabia Announces Reforms to its Labour and Civil Laws. 2019. URL: https://embassies.mofa.gov.sa/sites/uk/EN/AboutDiplomaticMission/MissionNews/Pages/THE-KINGDOMS-LABOUR-AND-CIVIL-LAWS.aspx.
Topal A. Economic reforms and women’s empowerment in Saudi Arabia // Women’s Studies International Forum. 2019. Vol. 76. URL: https://open.metu.edu.tr/handle/11511/44101.
Kingdom of Saudi Arabia. Vision 2030 Annual Report 2024. Riyadh, 2025. URL: https://www.vision2030.gov.sa/media/r3ij40wu/en-annual-report-vision2030-2024.pdf.
Kingdom of Saudi Arabia. Saudi Vision 2030. Riyadh, 2016. URL: https://www.mofa.gov.sa/en/ksa/Pages/vision.aspx.
Advancing social equity and inclusion: how social work and Vision 2030 are shaping Saudi Arabia’s evolving social framework // Humanities and Social Sciences Communications. 2026. Vol. 13. DOI: 10.1057/s41599-026-06550-3.
International Monetary Fund. Policy Challenges in the Gulf Cooperation Council Countries. Washington, DC: IMF, 1996. URL: https://www.elibrary.imf.org/display/book/9781557755827/ch01.xml.
International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2025 Article IV Consultation. IMF Country Report No. 25/223. Washington, DC: IMF, 2025. DOI: 10.5089/9798229019989.002.
Kingdom of Saudi Arabia. Vision 2030 Annual Report 2025. Riyadh, 2026. URL: https://www.vision2030.gov.sa/media/ecdjfopq/vision2030_annual_report_2025_en.pdf.
Moreau F., Aligishiev Z. Diversification in sight? A macroeconomic assessment of Saudi Arabia’s Vision 2030 // International Economics. 2024. Vol. 180. DOI: 10.1016/j.inteco.2024.100538.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
