ӘБДУЛЛА НОСИРОВТЫҢ ДӘПТЕРЛЕРІНІҢ ӨЗБЕК МЕРЗІМДІ БАСПАСӨЗІ ТАРИХЫН ЗЕРТТЕУДЕГІ МАҢЫЗЫ
0 0
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6538Кілт сөздер:
Әбдулла Носиров; дәптер; өзбек мерзімді баспасөзі; библиография; Шығыстану институты; Э.К. Бетгер; мұрағат қоры.Аңдатпа
Мақала белгілі өзбек библиографы және шығыстанушы Әбдулла Носировтың (1989–1987) XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдағы өзбек мерзімді баспасөзінің тарихына қатысты материалдары бар дәптерлерін талдауға арналған. Әбу Райхан Беруни атындағы Шығыстану институтының қорына сүйене отырып, автордың төрт дәптері –екі томдық «Газеталардағы материалдар көрсеткіші» және екі томдық «Газета мен журналдар тізімі» қаралады, сондай-ақ қордың ресми тізіміне бұрын енгізілмеген «Газеталар тўплами» («Газета материалдарының жинағы») жинағы алғаш рет ғылыми айналымға енгізіледі. Жинақ он емес, жалпы көлемі шамамен 17 000 бетті құрайтын он жеті түптелген томнан тұратыны, олардың құрамында 1950–1980 жылдардағы бес орталық өзбек газетінен алынған 2500-ден астам жүйеленген мақала бар екені анықталды. А. Носировтың әдістемесі жүйелеудің екі бағытын ұштастырғаны көрсетілген: нақты басылымдар бойынша көрсеткіштер құру және дереккөзге қарамастан жарияланымдарды тақырыптық топтастыру. Дәптер материалдары жергілікті түркістандық баспасөзді («Туркистон вилоятининг газети», «Вақт») және кеңестік дәуірдің кейінгі басылымдарын, сондай-ақ А. Игиевтің библиографиялық сипаттамасын қамтитыны анықталды. А. Носировтың дәптерлері мен «Газеталар тўплами» жинағы жай ғана библиографиялық көрсеткіш емес, өзбек баспасөзі, библиография және шығыстану тарихын зерттеу үшін маңызды тұтас деректанулық жүйе екені тұжырымдалады.
Әдебиеттер тізімі
СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ:
Nasirillayea N. The life and work of bibliographer Abdulla Nosirov (1899-1987) // « Turkic historical studies » scientific journal, №1 (5)-2025. – B.61-68.
Носиров А. Газетадаги материаллар кўрсаткичи. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13457.
Носиров А. Газетадаги материаллар кўрсаткичи. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13458.
Носиров А. Газета ва журналлар рўйхати. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13459.
Носиров А. Газета ва журналлар рўйхати. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13460.
Носиров А. Рўйхат (Список). — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. №13498.
Носиров А. Газеталар тўплами. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз.
Носиров А. Указатель и материалы по истории периодической печати. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13461.
Шадманова С.Б. Даврий матбуотда Туркистоннинг ижтимоий-иқтисодий ва маданий аҳволи масалалари (1870–1917 й.): Тарих фанлари доктори дисс. – Тошкент, 2011. – Б. 11.
Эрназаров Т.Туркистонда вақтли матбуот (1870–1924 йиллар). – Тошкент: Ўзбекистон ССР Давлат нашриёти, 1959. – Б. 147.
Хўжаева У. «Абдулла Носиров дафтарлари» ўзбек матбуоти тарихини ўрганишда муҳим манба // Шарқшунослик. – Тошкент: Фан, 2002. – №11. – 141–152-бб.
Беттер Е.К. Указатель к газете «Туркестанские ведомости» за 1870–1892 гг. – Ташкент, 1926. – 194 с.
Бабаджанова А.Х. Евгений Карлович Бетгер – историк, библиограф, библиотековед (1917–1956 гг.): дис. ... канд. ист. наук. – Ташкент, 1990. – с 123.
Ирисов А. Тошкентда арабшунослик: Қисқача очерк. — Тошкент: Фан, 1964. — Б. 39–41.
Салимова З. История библиотеки в лицах // INFOLIB. — 2020. — № 1.
Азиззода Л. Қўлёзмаларни эъзозлаб // Ўзбекистон маданияти. – 1972. – № 52. – 27 июнь.
Шмидт А.Э. Знатный библиограф // Красный Узбекистан. — 1935. — № 144.
Носиров А. Манбалар қомуси. В 6 т. — Фонд рукописей Института востоковедения АН РУз, инв. № 13462-13467.
Нуриддинов Т. Абдулла Носиров – йирик библиограф ва манбашунос олим: диплом иши. – Тошкент: Тошкент давлат университети, Тарих факультети, Ўзбекистон халқлари тарихи кафедраси, 1981. – 109 б.
Нуриддинова У., Нуриддинов Т. Фидойи // Фан ва турмуш. – 1985. – № 2.].
REFERENCES
Nasirillayeva N. The life and work of bibliographer Abdulla Nosirov (1899–1987). Turkic Historical Studies, 2025, no. 1 (5), pp. 61–68. (In Eng.)
Nosirov A. Gazetadagi materiallar ko'rsatkichi [Index of newspaper materials]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13457. (In Uzb.)
Nosirov A. Gazetadagi materiallar ko'rsatkichi [Index of newspaper materials]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13458. (In Uzb.)
Nosirov A. Gazeta va jurnallar ro'yxati [List of newspapers and journals]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13459. (In Uzb.)
Nosirov A. Gazeta va jurnallar ro'yxati [List of newspapers and journals]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13460. (In Uzb.)
Nosirov A. Ro'yxat [List]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13498. (In Uzb.)
Nosirov A. Gazetalar to'plami [Collection of newspaper materials]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz. (In Uzb.)
Nosirov A. Ukazatel' i materialy po istorii periodicheskoy pechati [Index and materials on the history of the periodical press]. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. no. 13461. (In Russ.)
Shadmanova S.B. Davriy matbuotda Turkistonning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy ahvoli masalalari (1870–1917 y.) [Issues of the socio-economic and cultural condition of Turkestan in the periodical press, 1870–1917]. Doctor of Sciences (History) dissertation. Tashkent, 2011, p. 11. (In Uzb.)
Ernazarov T. Turkistonda vaqtli matbuot (1870–1924 yillar) [The periodical press in Turkestan, 1870–1924]. Tashkent, Uzbek SSR State Publishing House, 1959, p. 147. (In Uzb.)
Xo'jayeva U. "Abdulla Nosirov daftarlari" o'zbek matbuoti tarixini o'rganishda muhim manba ["Abdulla Nosirov's notebooks" as an important source for the study of the history of the Uzbek press]. Sharqshunoslik. Tashkent, Fan Publ., 2002, no. 11, pp. 141–152. (In Uzb.)
Betger E.K. Ukazatel' k gazete "Turkestanskie vedomosti" za 1870–1892 gg. [Index to the newspaper Turkestanskie Vedomosti, 1870–1892]. Tashkent, 1926, 194 p. (In Russ.)
Babadzhanova A.Kh. Evgeniy Karlovich Betger — istorik, bibliograf, bibliotekoved (1917–1956 gg.) [Evgeniy Karlovich Betger: historian, bibliographer, and library scholar (1917–1956)]. Cand. Sci. (History) dissertation. Tashkent, 1990, p. 123. (In Russ.)
Irisov A. Toshkentda arabshunoslik: Qisqacha ocherk [Arabic studies in Tashkent: A brief essay]. Tashkent, Fan Publ., 1964, pp. 39–41. (In Uzb.)
Salimova Z. Istoriya biblioteki v litsakh [History of the library through its people]. INFOLIB, 2020, no. 1. (In Russ.)
Azizoda L. Qo'lyozmalarni e'zozlab [Cherishing the manuscripts]. Uzbekiston madaniyati, 1972, no. 52, June 27. (In Uzb.)
Shmidt A.E. Znatnyy bibliograf [A distinguished bibliographer]. Krasnyy Uzbekistan, 1935, no. 144. (In Russ.)
Nosirov A. Manbalar qomusi [Encyclopedia of sources]. In 6 vols. Fond rukopisey Instituta vostokovedeniya AN RUz, inv. nos. 13462–13467. (In Uzb.)
Nuriddinov T. Abdulla Nosirov — yirik bibliograf va manbashunos olim [Abdulla Nosirov: a major bibliographer and source scholar]. Diploma thesis. Tashkent, Tashkent State University, Faculty of History, Department of History of the Peoples of Uzbekistan, 1981, 109 p. (In Uzb.)
Nuriddinova U., Nuriddinov T. Fidoyi [The devoted one]. Fan va turmush, 1985, no. 2. (In Uzb.)
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
