ХХ ҒАСЫРДАҒЫ ТҮРІК ҰЛТШЫЛДЫҒЫНЫҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ КОНТЕКСІНДЕГІ НИХАЛЬ АТСЫЗДЫҢ РАДИКАЛДЫ ПАНТҮРІКШІЛДІГІ
59 16
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6485Кілт сөздер:
Нихаль Атсыз; пантүрікшілдік, түрік ұлтшылдығы; кемализм; Алпарслан Түркеш; Түрік тарих тезисі (немесе күн тілі теориясы); түркі интеграциясы.Аңдатпа
Бұл мақалада көрнекті түрік тарихшысы, жазушысы және ойшыл Нихал Атсыздың идеологиялық мұрасы XX ғасырдағы түрік ұлтшылдығының эволюциясы аясында жан-жақты талданады. Зерттеу Атсыздың Түркия Республикасының алғашқы жылдарындағы ресми кемалистік нарративке қарсы шыққан күрделі және қайшылықты көзқарастарын терең зерттейді; оның түркі халықтарының исламға дейінгі тарихы мен мәдени кодтарын танымал етуге қосқан маңызды үлесін, сондай-ақ нәсілдік детерминизм, ирредентизм және реваншизм сияқты элементтерін қарастырады. Мақала Атсыз бен Алпарслан Түркеш арасындағы доктриналық бөліністі, антисемиттік риторикадан Израиль мемлекетінің құрылу тәжірибесіне деген парадоксалды қызығушылыққа дейінгі ауысуын және бұл ой мұрасының қазіргі Түркі әлемінің интеграциялық талқылауларына әсерін егжей-тегжейлі талқылайды. Зерттеу Атсыздың биологиялық негіздегі радикалды пантүркизм моделінің мәдени ұлтшылдық парадигмасымен (Зия Гөкәлп бағыты) салыстырғанда, қазіргі түркі мемлекеттері арасындағы ынтымақтастық процестері тұрғысынан әртүрлі теориялық және практикалық нәтижелер беретінін көрсетеді. Осылайша, Атсыз феномені қазіргі түрік ұлтшылдығының ішкі қайшылықтарын түсіну үшін маңызды аналитикалық үлгі ретінде бағаланады.
Әдебиеттер тізімі
Karabulak O. Atsız ve Türkçülüğün yarım asrı: süreli yayınlarda Türk milliyetçiliğinin seyri (1931-1975). Beyoğlu, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2017.
Kasımoğlu A. Hüseyin Nihal Atsız’ın Zihniyet Mimarisi: Ziya Gökalp ile Karşılaştırmalı Bir Toplum Tasavvuru // Dumlupınar Üniversitesi Sos. Bilim. Derg. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, 2025. № 86. С. 17–30.
Yılmaz M. Nihâl Atsız’ın Târih Algısı ve Türk Târihi Hakkındaki Görüşleri // Turk. Stud. 2015. Т. X, № 9. С. 469–484.
Kakışım C. Nihal Atsız’ın Kemalizm Eleştirisi ve Bu Eleştirinin Nedensel Çözümlemesi // İnsan Ve Toplum Bilim. Araştırmaları Derg. Mustafa Süleyman ÖZCAN, 2016. Т. 5, № 8. С. 2624–2639.
Bölükbaşı Y. Türk Milliyetçiliğinde Antisemitizm: Hüseyin Nihal Atsız Yazıları Üzerine Bir İnceleme Türk Milliyetçiliğinde Antisemitizm: Hüseyin Nihal Atsız. 2020. Т. 20. С. 293–320.
Çalış Ş., Söker Ç. TURKISH FOREIGN POLICY DURING THE SECOND WORLD WAR: NEUTRALITY, DIPLOMACY AND STATECRAFT // Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Derg. Selçuk Üniversitesi, 2019. № 47. С. 445–463.
Süslü H. D. The political discourse of Nihal Atsiz: Master Thesis. Middle East Technical University, 2019.
Atsız N. Sorgu ve Savunması: Davanın Mahiyeti. 1944.
Yılmaz S. R. Nihal Atsız Türkçülüğü ve Milliyetçi Hareketin Yol Ayrımı // Ekon. Polit. Ve Finans Araştırmaları Derg. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Derneği, 2022. Т. 7, № 3. С. 784–797.
Ünser H. İ. ATSIZ’IN OTANTİK TOPLUM ÜTOPYASI: BOZKURTLARIN ÖLÜMÜ // Motif Akad. Halkbilimi Derg. Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı, 2022. Т. 15, № 38. С. 576–590.
Kapıcı U. C. Hüseyin Nihal Atsız’ın din ve milliyetçilik anlayışı. Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
Demir K. A. HÜSEYİN NİHAL ATSIZ’IN TÜRKÇÜLÜK MÜCADELESİNİN TÜRK DEVLET YÖNETİMİNDEKİ ALGILANIŞ BİÇİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME // Uluslar. Medeni. Çalışmaları Derg. Hakan YALAP, 2018. Т. 3, № 1. С. 167–178.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
