САДРИДДИН АЙНИДІҢ ЖӘДИДШІЛІК ҚОЗҒАЛЫСЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ САЯСИ БЕЛСЕНДІЛІГІ
37 13
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6477Кілт сөздер:
жәдид; білім беру; реформа; ұлт; тіл; дәуір; халық; әдебиет; тәрбие; дәуір.Аңдатпа
Бұл мақалада жәдитшілдік қозғалысының пайда болуына себеп болған факторлар, оның қоғам дамуындағы рөлі және жәдиттер қызметінің негізгі мақсаттары мен міндеттері жан-жақты талданады. Атап айтқанда, жәдитшілердің ағартушылық арқылы ұлтты ояту, білім беру жүйесіне заманауи ғылыми жетістіктерді енгізу, ескі үлгідегі мектептер мен медреселердің қызметін реформалау, ұлттық бірегейлікті түсіну және әлеуметтік-саяси ойлауды көтеру туралы көзқарастары атап өтіледі. Олардың баспасөз, театр, әдебиет және жаңа үлгідегі мектептер арқылы қоғамға әкелген жаңару идеялары да талданады. Сондай-ақ, Бұхара жәдитшілдік қозғалысы өкілдерінің жұмысына ерекше назар аударылып, мәселеге осы қозғалыстың көрнекті өкілдерінің бірі Садриддин Айнидің мысалы арқылы қарайды. Оның ағартушылық идеялары, білім беру жүйесін реформалау бойынша практикалық күш-жігері және жас ұрпақты заманауи білім негізінде тәрбиелеу туралы идеялары ғылыми негізде талданады. Атап айтқанда, Садриддин Айнидің жаңа әдісті мектептерді ұйымдастыру және қолдау, оқу әдебиеттерін жасау және білім беру мазмұнын жаңартудағы қызметтері ашылады. Осылайша, мақалада жәдидшілер қызметінің тарихи маңызы, олардың ұлттық жаңғыру процесіндегі рөлі және Садриддин Айнидің білім беру саласын дамытуға қосқан үлесі ғылыми-теориялық тұрғыдан қарастырылады.
Әдебиеттер тізімі
Dolimov U. Turkistonda jaded maktablari. – Toshkent: Universitet, 2006. – P. 128.
Xurshid Davron kutubxonasi. Sadriddin Ayniy tavaludining 145 yilligiga bag’ishlov. – https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/sadriddin-ayniy-145.html
Eshpulatova N.S. XX asr boshida Turkistonning ijtimoiy-siyosiy va ma’naviy ahvoli, tarixiy shart-sharoitlar // INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL OF BIRUNI. – May 2023. – P. 144.
Qosimov B. Milliy uyg‘onish: Jasorat, Ma’rifat, Fidoiylik. – Toshkent: Ma’naviyat, 2002. – P. 15.
Userbayeva F. Buxoroda jadidchilik harakatining namoyondalari (Sadriddin Ayniy misolida) // Buxoro, 2024, May 10. – P. 437.
Sadriddin Ayniy. SADRIDDIN AYNIY // Jadid.uz. –https://jadid.uz/jadids/sadriddin-ayniy/
Ayni S. Tarihi inqilobi Buxoro. – Dushanbe: Donish, 1987. – 20 p.
Sadriddin Ayni – maorifparvar. – Dushanbe: Irfon, 2018. – 254 p.
Hasan Murodiyon – maorifparvar. – Dushanbe: Irfon, 2018. – 6 p.
Sadriddin Ayni. Yoddatshtho (chahor qism) // Dar kitobi «Ensiklopediayi nasri muosiri tojik». – Dushanbe: Sarredaktsiyai ilmiayi ensiklopediyai millii tojik, 2009. – 680 p. – P. 281.
A. G‘OIBOV – maorifparvar. – Dushanbe: Irfon, 2018. – 92 p.
Encyclopedia Britannica. Sadriddin Ayniy // Britannica. – URL: https://www.britannica.com/biography/Sadriddin-Ayni(accessed: 14.02.2026).
Tajikistan Literature Portal. Sadriddin Ayniy’s Life and Works // Tajik Literature Online. – URL: https://tajikliterature.tj/sadriddin-ayni (accessed: 14.02.2026).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
