İslam Medeniyetinde Bilginin Dinî-Epistemolojik Konsepti ve Günümüz Kazakistan Müslümanları Arasındaki Kabulü

27 18

Özet

Bu makalede, İslam medeniyetinde bilgi anlayışının dinî-epistemolojik temelleri ele alınmakta ve bu anlayışın günümüz Kazakistan Müslümanlarının dinî bilinci ile bilgiyi algılama biçimleri üzerindeki yansımaları analiz edilmektedir. İslam geleneğinde ʿilm (bilgi), kutsal bir değer olarak kabul edilmekte; Kur’ân ayetleri ve hadislerde bilgi edinmenin önemi özellikle vurgulanmaktadır. Klasik İslam düşünürleri (Gazzâlî, Mâtürîdî ve diğerleri), bilginin kaynaklarını ve türlerini kapsamlı biçimde inceleyerek akıl ile vahiy arasındaki karşılıklı ilişkiyi temellendirmişlerdir. Makalede, İslami bilgi geleneği ile çağdaş seküler eğitim sisteminin karşılıklı etkileşimi Kazakistan toplumu bağlamında değerlendirilmektedir. Sovyet dönemi sonrasında Kazak Müslümanlarının dinî bilgiye olan ilgisi artmış; medrese–üniversite sistemi yeniden canlanmaya başlamış, bununla birlikte internet ve sosyal medya yeni dinî bilgi edinme alanları hâline gelmiştir. Araştırma bulguları, İslam’daki bilgi kavramının günümüz Kazak Müslümanlarının dünya görüşünde önemli bir yer tuttuğunu; ancak küreselleşme çağında geleneksel dinî bilginin yeni iletişim koşulları içerisinde algılanmasının giderek karmaşıklaştığını göstermektedir. Makalede, klasik ve çağdaş kaynaklara dayalı analizler aracılığıyla Kazakistan’daki Müslüman topluluğun bilgiye ilişkin yaklaşımlarının evrimi ortaya konulmakta ve dinî bilginin etkin bir biçimde içselleştirilmesine yönelik öneriler sunulmaktadır.