БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ МЕТАПӘНДІК НӘТИЖЕЛЕРІН ДАМЫТУДА ҚАЛЫПТАСТЫРУШЫ БАҒАЛАУДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ДИАГНОСТИКАСЫ
24 41
Кілт сөздер:
метапән, метапәндік нәтиже, әмбебап оқу әрекеттері, диагностикалау, қалыптастырушы бағалау.Аңдатпа
Бҧл мақалада бастауыш сынып оқушыларының метапәндік нәтижелерін дамытуды қалыптастырушы бағалауды қолданудағы теориялық және эмпирикалық зерттеулер жҥргізіледі. Метапәндік оқытудың, «метапән» ҧғымының мазмҧны мен алғашқы компоненті болып тҧрған «мета» сӛзінің мәні сипатталады. Метапәндік нәтижелерді дамытудағы әмбебап оқу әрекеттерінің сипаты беріледі. «Бағалау» ҧғымын транспәндік ҧғым ретінде бағалау философиясының білім беру мен оқыту, ӛлшемділік, сәйкестік, бағдар ҧстау сынды аргументтері талданады.
Эмпирикалық бӛлімде бастауыш мектептің 3-сынып оқушыларына арналған метапәндер нәтижелерін дамытуда қалыптастырушы бағалауды қолдануды диагностикалау жҧмыстары ҥш кезеңді қамтыды. Диагностикалауда сауалнама да, кесінді тапсырмалар да М.А. Пинскаяның әдістемесі бойынша жҥргізілді. Эксперименттік және бақылау топтарының респонденттері ҥшін диагностикалаудың бірінші кезеңінде 3-сыныптың «Қазақ тілі», «Әдебиеттік оқу» пәндерінен «Ӛзіндік диагностикалау» сауалнамасы оқушыларға жҥргізіліп, нәтижелері талданады, ал диагностикалаудың екінші кезеңінде «Бірінші кесінді тапсырма», диагностикалық жҧмыстардың ҥшінші кезеңінде «Екінші кесінді тапсырма» жҧмыстары ҧйымдастырылып, оның статистикалық талдаулары баяндалады. Бастауыш сынып оқушыларының метапәндік нәтижелерін дамытуды қалыптастырушы бағалауды қолданудың диагностикалық жҧмыстарынан кейін ғылыми-әдістемелік ҧсыныстар берілді.
Әдебиеттер тізімі
«2024-2025 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ҧйымдастырудың ерекшеліктері туралы» Әдістемелік нҧсқау хат. – Астана: Ы. Алтынсарин атындағы ҦБА, 2024. – 113 б. 2. Амбарцумова Э.М. Формирование готовности педагогов к использованию современных форм контроля и оценки образовательных достижений школьников: автореф. ... канд. пед. наук. – М., 2019. – 34 с.
Хуторской А.В. Метапредметный подход в обучении: Научно-методическое пособие. 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Издательство «Эйдос»; Издательство Института образования человека, 2016. – 80 с.
Громыко Н.В., Половкова М.В. Метапредметный подход как ядро российского образования. [Электронный ресурс]. URL: http://www.teacher-of-russia.ru (дата обращения 12.10.2024) 5. Жҧмабаева Ж.А. Бастауыш білім беру пәндерін метапәндік тҧрғыда оқыту: Философия докторы (PhD) … дис. – Алматы, 2021. – 169 б.
Дядинчук Т.Г. Познавательный интерес как средство обучения младших школьников // Молодой ученый. – 2014. – №4. – С. 954–956. 7. Бастауыш сынып мҧғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша нҧсқаулық: Оқу-әдістемелік қҧрал / О.И. Можаева, А.С. Шилибекова, Д.Б. Зиединованың редакциясымен. – Астана: «Педагогикалық шеберлік орталығы» ЖМ, 2016. – 48 б.
Урмашев Б.А. Критериалды бағалау технологиясы: Оқу қҧралы. – Алматы: «ССК» баспасы, 2016. – 140 б. 9. Загвязинский В.И. Методология педагогического исследования: учебное пособие для вузов. 2-е изд., испр. и доп. – М.: Издательство Юрайт, 2024. – 105 с.
Жалпы білім беретін мектеп мҧғалімдеріне арналған критериалды бағалау басшылығы: әдістемелік қҧрал. 2-басылым. – Астана: «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҦ, Педагогикалық шеберлік орталығы, 2016. – 38 б. 11. Конар А.А., Садыкова А.К., Суровицкая Ю.Ю. Критериалды бағалаудың педагогикалық ерекшеліктері //Молодой ученый. – 2021. – №49 (391). – С. 490–492. 12. Scriven M. The Concept of a Transdiscipline: And of Evaluation as a Transdiscipline // Journal of MultiDisciplinary Evaluation. – 2008. – №5(10). – P. 65–66. https://doi.org/10.56645/jmde.v5i10.161
Jankowski N.A. Activity: What is your philosophy of assessment? Urbana, IL: University of Illinois and Indiana University, National Institute for Learning Outcomes Assessment, 2020.
Black P., William D. Developing the theory of formative assessment // Educational Assessment, Evaluation and Accountability. – 2009. – Vol. 21 (1). – P. 5–31.
REFERENCES
«2024-2025 oqu zhylynda Qazaqstan Respublikasynyn zhalpy bіlіm beretіn mektepterіnde bіlіm beru procesіn uiymdastyrudyn erekshelіkterі turaly» Adіstemelіk nusqau hat [Letter of methodological guidance ―On the peculiarities of the organization of the educational process in general education schools of the Republic of Kazakhstan in the 2024-2025 academic year‖]. – Astana: Y. Altynsarin atyndagy UBA, 2024. – 113 b. [in Kazakh]
Ambarcumova E.M. Formirovanie gotovnosti pedagogov k ispolzovaniu sovremennyh form kontrolia i ocenki obrazovatelnyh dostizheni shkolnikov: avtoref. ... kand. ped. nauk. [Formation of teachers' readiness to use modern forms of control and assessment of educational achievements of schoolchildren: abstract]. – M., 2019. – 34 s. [in Russian]
Hutorskoi A.V. Metapredmetnyi podhod v obuchenii: Nauchno-metodicheskoe posobie [Meta-subject approach in teaching: A scientific and methodological guide]. 2-e izd., pererab. i dop. – M.: Izdatelstvo «Eidos»; Izdatelstvo Instituta obrazovania cheloveka, 2016. – 80 s. [in Russian]
Gromyko N.V., Polovkova M.V. Metapredmetnyi podhod kak iadro rossiskogo obrazovania [The meta-subject approach as the core of Russian education]. [Electronic resource]. URL: http://www.teacher-of-russia.ru (date of access 12.10.2024) [in Russian]
Zhumabaeva Zh.A. Bastauysh bіlіm beru panderіn metapandіk turgyda oqytu: Filosofia doktory (PhD) … dis. [Teaching primary education subjects in a metapsychological context: dis.]. – Almaty, 2021. – 169 b. [in Kazakh]
Diadinchuk T.G. Poznavatelnyi interes kak sredstvo obuchenia mladshih shkolnikov [Cognitive interest as a means of teaching younger students] // Molodoi uchenyi. – 2014. – №4. – S. 954–956. [in Russian]
Bastauysh synyp mugalіmderіne arnalgan kriterialdy bagalau boiynsha nusqaulyq: Oqu-adіstemelіk qural [Guidelines for criterion-based assessment for primary school teachers: teaching aids] / O.I. Mozhaeva, A.S. Shilibekova, D.B. Ziedinovanyn redakciasymen. – Astana: «Pedagogikalyq sheberlіk ortalygy» ZhM, 2016. – 48 b. [in Kazakh]
Urmashev B.A. Kriterialdy bagalau tehnologiasy: Oqu quraly [Criterion-based assessment technology: tutorial]. – Almaty: «SSK» baspasy, 2016. – 140 b. [in Kazakh]
Zagviazinski V.I. Metodologia pedagogicheskogo issledovania: uchebnoe posobie dlia vuzov [Methodology of pedagogical research: a textbook for universities]. 2-e izd., ispr. i dop. – M.: Izdatelstvo Iurait, 2024. – 105 s. [in Russian]
Zhalpy bіlіm beretіn mektep mugalіmderіne arnalgan kriterialdy bagalau basshylygy: adіstemelіk qural [Guidelines for criterion-based assessment for teachers of general education schools: methodological manual]. 2-basylym. – Astana: «Nazarbaev Ziatkerlіk mektepterі» DBBU, Pedagogikalyq sheberlіk ortalygy, 2016. – 38 b. [in Kazakh]
Konar A.A., Sadykova A.K., Surovickaia Iu.Iu. Kriterialdy bagalaudyn pedagogikalyq erekshelіkterі [Pedagogical features of criterion-based assessment] //Molodoi uchenyi. – 2021. – №49 (391). – S. 490–492. [in Kazakh]
Scriven M. The Concept of a Transdiscipline: And of Evaluation as a Transdiscipline // Journal of MultiDisciplinary Evaluation. – 2008. – №5(10). – P. 65–66. https://doi.org/10.56645/jmde.v5i10.161
Jankowski N.A. Activity: What is your philosophy of assessment? Urbana, IL: University of Illinois and Indiana University, National Institute for Learning Outcomes Assessment, 2020.
Black P., William D. Developing the theory of formative assessment // Educational Assessment, Evaluation and Accountability. – 2009. – Vol. 21 (1). – P. 5–31.
