О. Бөкейдің «Айпара ана әңгімесіндегі эмофразеологизмдердің ағылшын тіліне аударылу жолдары
18 29
Кілт сөздер:
эмофразеологизм, кӛркем аударма, аударма тәсілдері, аударма стратегиялары, аралық тіл, эмофразеологиялық тілдік бірліктер.Аңдатпа
Мақалада қазақтың танымал классик жазушыларының бірі – О. Бӛкейдің «Айпара ана» атты кӛлемді әңгімесіндегі эмофразеологизмдер, олардың ҧлттық-мәдени сипатына ағылшын тіліне аударылу жолдары мен ерекшеліктеріне басымдық беру мәселелері қарастырылды. Аударма тәсілдерін зерделеу барысында отандық және шетелдік ғалымдардың фразеологиялық бірліктерді аударуда ҧсынған әдіс-тәсілдері мен аудару ҥрдісі кезінде жҥзеге асырылатын тілдік ерекшеліктер басты назарға алынды. Зерттеу жҧмысы барысында аталған ғалымдар тарапынан ҧсынылған фразеологизмдерді аудару жолдарын негізге ала отырып, алынған шығармадан адамның эмоциялық кӛңіл-кҥйін білдіретін эмофразеологизмдердің аударылу жолдарына мысалдар келтіріліп, салыстырмалы-салғастырмалы сипатта талдаулар жасалынды. Адам баласының болмысына, табиғатына тән, кҥнделікті тҧрмыста қолданылатын іс-әрекеттерге, қимыл-амалдарға қатысты әмбебап сипаттағы эмоцияны білдіретін тҧрақты тіркестер аудармасында толық баламалылық сақталу жағдайы жиі ҧшырасатыны тілдік деректер негізінде анықталды, алайда белгілі бір халықтың ҧлттық-мәдени ерекшеліктеріне қатысты бірегей сипаттағы тҧрақты тіркестер аудармасының сәйкес келмейтін тҧстары және аудармадағы ерекшеліктері кӛркем шығармадан, атап айтқанда, жазушы Оралхан Бӛкейдің «Айпара ана» атты кӛркем туындысынан алынған мысалдар негізінде сараланды. Аударма тәсілдері, нақтырақ айтқанда тҥсініктеме аударма тәсілі, калькалау, толық баламамен аудару тәсілі, жартылай баламамен аудару тәсілі және лексикалық баламамен аудару тәсілдеріне жеке-жеке анықтамалар беріліп, зерттеу нысанына алынған аталған кӛркем туындыдан тілдік дәйектер мысалдар ретінде келтірілді.
Әдебиеттер тізімі
Akkaliyeva A., Zhumay N., Amalbekova M., Tazhibayeva S., Nurpeissova D. Searching for Equivalence in Indirect Literary Translation: A Case Study of Translations of the Kazakh Novels ―Aq boz Yui‖ by S. Yelubay and ―The Man-deer‖ by O. Bokeev // Interdisciplinary Literary Studies. – 2021. – №23(2). – P. 253–266. DOI: https://doi.org/10.5325/intelitestud.23.2.0253 2. Bokeev O. The deer man and other stories. – Almaty: Pen club, 2017. – 441 p. 3. Бӛкеев O. Кербҧғы: әңгімелер мен повесть. – Aлматы: Атамҧра, 2003. – 202 б.
Бокеев О. Сказание о матери Айпаре. [Electronic resource]. URL: https://world.profilib.org/chtenie/43379/oralkhan-bokeev-chelovek-olen-91.php (date of access 15.01.2023) 5. Гаспаров М. Подстрочник и мера точности. Анализы. Интерпретации. Характеристики. – М.: Азбука, 2001. – 363 с. 6. Leonardi L. Literature in and through Translation: Literary Translation as a Pedagogical Resource // International Journal of Linguistics Literature and Translation. – 2024. – №7(3). – P. 93–102. https://doi.org/10.32996/ijllt.2024.7.3.11 7. Pieta H. Indirect translation: Main trends in practice and research // Slovo.ru: Baltic accent. – 2019. – №10. – P. 21–36. https://doi.org/10.5922/2225-5346-2019-1-2. 8. Ванечкова Г. Подстрочник – посредник между автором и переводчиком // Československa rusistika. – 1978. – Vol. 23 (1). – Р. 10–14. 9. Vilceanu T. Intergrating interview-based approaches into corpus-based translation studies and literary translation studies // Open Linguistics Journal. – 2023. – №9. – P. 3–21. https://doi.org/10.1515/opli-2022-0265
Pöchhacker F. Relay interpreting: Complexities of real-time indirect translation // Target Online Journal. – 2022. – №3. – P. 489–511. https://doi.org/10.1075/target.00009.poc
Қазақта мҥшел жас неге қатерлі саналады? [Electronic resource]. URL: https://tengrinews.kz/ story/kazakta-mushel-jas-nege-katerl-sanaladyi-369991/ (date of access 16.01.2023)
Қазақ тілінің тҥсіндірме сӛздігі. – Алматы: Dike Press, 2008. – 972 б. 13. Арынбаева Д.Ж., Байғҧтова Д.Н., Қҧрбанов А.Г. Д. Исабеков шығармаларындағы фразеологизмдердің ҧлттық коннотациясы // Ясауи университетінің хабаршысы. –2024. –№2(132). – Б. 102–114. https://doi.org/10.47526/2024-2/2664-0686.47
Kolpenova A.K., Yakiyayeva G.Sh. The Role of The Imagein the Semantics of Phraseologisms // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – B. 150–160. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.13
Akkaliyeva A., Zhumay N., Amalbekova M., Tazhibayeva S., Nurpeissova D. Searching for Equivalence in Indirect Literary Translation: A Case Study of Translations of the Kazakh Novels ―Aq boz Yui‖ by S. Yelubay and ―The Man-deer‖ by O. Bokeev // Interdisciplinary Literary Studies. – 2021. – №23(2). – P. 253–266. DOI: https://doi.org/10.5325/intelitestud.23.2.0253 2. Bokeev O. The deer man and other stories. – Almaty: Pen club, 2017. – 441 p. 3. Bokeiev O. Kerbugy: angimeler men povest [Kerbugi: stories and novels]. – Almaty: Atamura, 2003. – 202 p. [in Kazakh] 4. Bokeiev O. Skazanie o materi Aipare [Story about Mother Aipara]. [Electronic resource]. URL: https://world.profilib.org/chtenie/43379/oralkhan-bokeev-chelovek-olen-91.php (date of access 15.01.2023) 5. Gasparov M. Podstrochnik i mera tochnosti. Analizy. Interpretacii. Harakteristiki [Subline and measure accuracy. Analysis. Interpretation. Characteristics]. – M.: Azbuka, 2001. – 363 s. [in Russian] 6. Leonardi L. Literature in and through Translation: Literary Translation as a Pedagogical Resource // International Journal of Linguistics Literature and Translation. – 2024. – №7(3). – P. 93–102. https://doi.org/10.32996/ijllt.2024.7.3.11 7. Pieta H. Indirect translation: Main trends in practice and research // Slovo.ru: Baltic accent. – 2019. – №10. – P. 21–36. https://doi.org/10.5922/2225-5346-2019-1-2. 8. Vanechkova G. Podstrochnik – posrednik mezhdu avtorom i perevodchikom [Interlinear - an intermediary between the author and the translator] // Československa rusistika. – 1978. – №23 (1). – P. 10–14. [in Russian] 9. Vilceanu T. Intergrating interview-based approaches into corpus-based translation studies and literary translation studies // Open Linguistics Journal. – 2023. – №9. – P. 3–21. https://doi.org/10.1515/opli-2022-0265
Pöchhacker F. Relay interpreting: Complexities of real-time indirect translation // Target Online Journal. – 2022. – №3. – P. 489–511. https://doi.org/10.1075/target.00009.poc
Qazaqta mushel jas nege katerli sanalady? [Why is the transition from one life cycle to another considered a dangerous period among Kazakhs?]. [Electronic resource]. URL: https://tengrinews.kz/story/kazakta-mushel-jas-nege-katerl-sanaladyi-369991 (date of access 16.01.2023). [in Kazakh]
Qazaq tilinin tusindirme sozdigi [Explanatory dictionary of the Kazakh language]. – Almaty: Dike Press, 2008. – 972 b. [in Kazakh] 13. Arynbaeva D.J., Baigutova D.N., Qurbanov A.G. D. Isabekov shygarmalaryndagy frazeologizmderdіn ulttyq konnotaciasy [National Connotation of Phraseology in the Works of D.Isabekov] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №2 (132). – B. 102–114. https://doi.org/10.47526/2024-2/2664-0686.47 [in Kazakh]
Kolpenova A.K., Yakiyayeva G.Sh. The Role of The Imagein the Semantics of Phraseologisms // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – B. 150–160. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.13
