О. Бөкейдің «Айпара ана» әңгімесіндегі эмофразеологизмдердің ағылшын тіліне аударылу жолдары
35 62
Кілт сөздер:
эмофразеологизм, кӛркем аударма, аударма тәсілдері, аударма стратегиялары, аралық тіл, эмофразеологиялық тілдік бірліктер.Аңдатпа
Мақалада қазақтың танымал классик жазушыларының бірі – О. Бөкейдің «Айпара ана» атты көлемді әңгімесіндегі эмофразеологизмдер, олардың ұлттық-мәдени сипатына ағылшын тіліне аударылу жолдары мен ерекшеліктеріне басымдық беру мәселелері қарастырылды. Аударма тәсілдерін зерделеу барысында отандық және шетелдік ғалымдардың фразеологиялық бірліктерді аударуда ұсынған әдіс-тәсілдері мен аудару үрдісі кезінде жүзеге асырылатын тілдік ерекшеліктер басты назарға алынды. Зерттеу жұмысы барысында аталған ғалымдар тарапынан ұсынылған фразеологизмдерді аудару жолдарын негізге ала отырып, алынған шығармадан адамның эмоциялық көңіл-күйін білдіретін эмофразеологизмдердің аударылу жолдарына мысалдар келтіріліп, салыстырмалы-салғастырмалы сипатта талдаулар жасалынды. Адам баласының болмысына, табиғатына тән, күнделікті тұрмыста қолданылатын іс-әрекеттерге, қимыл-амалдарға қатысты әмбебап сипаттағы эмоцияны білдіретін тұрақты тіркестер аудармасында толық баламалылық сақталу жағдайы жиі ұшырасатыны тілдік деректер негізінде анықталды, алайда белгілі бір халықтың ұлттық-мәдени ерекшеліктеріне қатысты бірегей сипаттағы тұрақты тіркестер аудармасының сәйкес келмейтін тұстары және аудармадағы ерекшеліктері көркем шығармадан, атап айтқанда, жазушы Оралхан Бөкейдің «Айпара ана» атты көркем туындысынан алынған мысалдар негізінде сараланды. Аударма тәсілдері, нақтырақ айтқанда түсініктеме аударма тәсілі, калькалау, толық баламамен аудару тәсілі, жартылай баламамен аудару тәсілі және лексикалық баламамен аудару тәсілдеріне жеке-жеке анықтамалар беріліп, зерттеу нысанына алынған аталған көркем туындыдан тілдік дәйектер мысалдар ретінде келтірілді.
Әдебиеттер тізімі
Akkaliyeva A., Zhumay N., Amalbekova M., Tazhibayeva S., Nurpeissova D. Searching for Equivalence in Indirect Literary Translation: A Case Study of Translations of the Kazakh Novels “Aq boz Yui” by S. Yelubay and “The Man-deer” by O. Bokeev // Interdisciplinary Literary Studies. – 2021. – №23(2). – P. 253–266. DOI: https://doi.org/10.5325/intelitestud.23.2.0253
Bokeev O. The deer man and other stories. – Almaty: Pen club, 2017. – 441 p.
Бөкеев O. Кербұғы: әңгімелер мен повесть. – Aлматы: Атамұра, 2003. – 202 б.
Бокеев О. Сказание о матери Айпаре. [Electronic resource]. URL: https://world.profilib.org/chtenie/43379/oralkhan-bokeev-chelovek-olen-91.php (date of access 15.01.2023)
Гаспаров М. Подстрочник и мера точности. Анализы. Интерпретации. Характеристики. – М.: Азбука, 2001. – 363 с.
Leonardi L. Literature in and through Translation: Literary Translation as a Pedagogical Resource // International Journal of Linguistics Literature and Translation. – 2024. – №7(3). – P. 93–102. https://doi.org/10.32996/ijllt.2024.7.3.11
Pieta H. Indirect translation: Main trends in practice and research // Slovo.ru: Baltic accent. – 2019. – №10. – P. 21–36. https://doi.org/10.5922/2225-5346-2019-1-2.
Ванечкова Г. Подстрочник – посредник между автором и переводчиком // Československá rusistika. – 1978. – Vol. 23 (1). – Р. 10–14.
Vilceanu T. Intergrating interview-based approaches into corpus-based translation studies and literary translation studies // Open Linguistics Journal. – 2023. – №9. – P. 3–21. https://doi.org/10.1515/opli-2022-0265
Pöchhacker F. Relay interpreting: Complexities of real-time indirect translation // Target Online Journal. – 2022. – №3. – P. 489–511. https://doi.org/10.1075/target.00009.poc
Қазақта мүшел жас неге қатерлі саналады? [Electronic resource]. URL: https://tengrinews.kz/ story/kazakta-mushel-jas-nege-katerl-sanaladyi-369991/ (date of access 16.01.2023)
Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. – Алматы: Dike Press, 2008. – 972 б.
Арынбаева Д.Ж., Байғұтова Д.Н., Құрбанов А.Г. Д. Исабеков шығармаларындағы фразеологизмдердің ұлттық коннотациясы // Ясауи университетінің хабаршысы. –2024. –№2(132). – Б. 102–114. https://doi.org/10.47526/2024-2/2664-0686.47
Kolpenova A.K., Yakiyayeva G.Sh. The Role of The Imagein the Semantics of Phraseologisms // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – B. 150–160. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.13
REFERENCES
Akkaliyeva A., Zhumay N., Amalbekova M., Tazhibayeva S., Nurpeissova D. Searching for Equivalence in Indirect Literary Translation: A Case Study of Translations of the Kazakh Novels “Aq boz Yui” by S. Yelubay and “The Man-deer” by O. Bokeev // Interdisciplinary Literary Studies. – 2021. – №23(2). – P. 253–266. DOI: https://doi.org/10.5325/intelitestud.23.2.0253
Bokeev O. The deer man and other stories. – Almaty: Pen club, 2017. – 441 p.
Bokeiev O. Kerbugy: angimeler men povest [Kerbugi: stories and novels]. – Almaty: Atamura, 2003. – 202 p. [in Kazakh]
Bokeiev O. Skazanie o materi Aipare [Story about Mother Aipara]. [Electronic resource]. URL: https://world.profilib.org/chtenie/43379/oralkhan-bokeev-chelovek-olen-91.php (date of access 15.01.2023)
Gasparov M. Podstrochnik i mera tochnosti. Analizy. Interpretacii. Harakteristiki [Subline and measure accuracy. Analysis. Interpretation. Characteristics]. – M.: Azbuka, 2001. – 363 s. [in Russian]
Leonardi L. Literature in and through Translation: Literary Translation as a Pedagogical Resource // International Journal of Linguistics Literature and Translation. – 2024. – №7(3). – P. 93–102. https://doi.org/10.32996/ijllt.2024.7.3.11
Pieta H. Indirect translation: Main trends in practice and research // Slovo.ru: Baltic accent. – 2019. – №10. – P. 21–36. https://doi.org/10.5922/2225-5346-2019-1-2.
Vanechkova G. Podstrochnik – posrednik mezhdu avtorom i perevodchikom [Interlinear - an intermediary between the author and the translator] // Československá rusistika. – 1978. – №23 (1). – P. 10–14. [in Russian]
Vilceanu T. Intergrating interview-based approaches into corpus-based translation studies and literary translation studies // Open Linguistics Journal. – 2023. – №9. – P. 3–21. https://doi.org/10.1515/opli-2022-0265
Pöchhacker F. Relay interpreting: Complexities of real-time indirect translation // Target Online Journal. – 2022. – №3. – P. 489–511. https://doi.org/10.1075/target.00009.poc
Qazaqta mushel jas nege katerli sanalady? [Why is the transition from one life cycle to another considered a dangerous period among Kazakhs?]. [Electronic resource]. URL: https://tengrinews.kz/story/kazakta-mushel-jas-nege-katerl-sanaladyi-369991 (date of access 16.01.2023). [in Kazakh]
Qazaq tilinin tusindirme sozdigi [Explanatory dictionary of the Kazakh language]. – Almaty: Dike Press, 2008. – 972 b. [in Kazakh]
Arynbaeva D.J., Baigutova D.N., Qurbanov A.G. D. Isabekov shygarmalaryndagy frazeologizmderdіn ulttyq konnotaciasy [National Connotation of Phraseology in the Works of D.Isabekov] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №2 (132). – B. 102–114. https://doi.org/10.47526/2024-2/2664-0686.47 [in Kazakh]
Kolpenova A.K., Yakiyayeva G.Sh. The Role of The Imagein the Semantics of Phraseologisms // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – B. 150–160. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.13
