Түрік тілін оқытуда ана тілін қолдану: салыстырмалы талдауға негізделген тілдік трансфер туралы зерттеу
0 0
Кілт сөздер:
ана тілі, тілдік трансфер, қазақ студенттері, шетел тілі ретінде түрік тілін оқыту, салыстырмалы талдауАңдатпа
Бұл сапалық зерттеу түрік тілін шетел тілі ретінде оқытуда ана тілін қолданудың рөлін және оның сыныптағы тілдік трансферлерге қатысты әсерін зерттейді. Зерттеу Қазақстандағы университетте түрік тілін шетел тілі ретінде оқып жатқан 12 қазақ студентпен жартылай құрылымдық сұхбат арқылы алынған деректерге негізделген. Зерттеу студенттердің ана тілін (қазақ тілі) түрік тілін оқыту үрдісінде қалай қолданатынын және бұл қолданудың тілдік құрылымдарға, әсіресе лексика, грамматика және синтаксиске қалай әсер ететінін анықтайды. Деректерді талдау үрдісінде контент талдау қолданылды. Сапалық деректерді талдау MaxQDA 24.0.0 бағдарламасы арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижелері студенттердің ана тілін шетел тілін меңгеруде, әсіресе бастапқы кезеңде, түсінуге көмектесетін қолдау құралы ретінде қабылдайтынын көрсетті. Олар жаңа әдістер мен білімді түсіну және жеткізу барысында қазақ тілін пайдалануды пайдалы деп санайды. Дегенмен, теріс тілдік трансферлер мысалары айтылым және синтаксис сияқты құрылымдарда да көрсетілген. Нәтижелер түрік тілін оқытуда ана тілін стратегиялық құрал ретінде пайдаланудың тілді меңгеруді тереңдететінін көрсетті. Сондықтан тілдіқ ұқсастықтар мен айырмашылықтарды ескеру маңызды. Зерттеу педагогикалық тұрғыдан әртүрлі ұсыныстармен, мысалы, сыныптағы жағымды әсерлерді бақылау үшін салыстырмалы талдау және транслингвистикалық тәсілдерді біріктіру қажеттігімен аяқталады.
Әдебиеттер тізімі
Romero Y., Manjarres M.P. How does the first language have an influence on language learning? A case study in an English ESL classroom // English Language Teaching. – 2017. – №10 (7). – P. 123–139. http://doi.org/10.5539/elt.v10n7p123
Ringbom H. Cross-linguistic similarity in foreign language learning. – UK: Multilingual Matters, 2007. –152 p.
Larsen-Freeman D. Techniques and principles in language teaching. – Oxford: Oxford University Press, 2000. – 166 p.
García O., Wei L. Translanguaging, bilingualism, and bilingual education // The Handbook of Bilingual and Multilingual Education. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2015. – P. 223–240.
Mpofu T., Ndebele C. An analysis of staff perceptions on translanguaging in teaching and learning at one South African university // Research in Social Sciences and Technology. – 2025. – №10 (1). – P. 442–455. https://doi.org/10.46303/ressat.2025.24
Jarvis S., Pavlenko A. Crosslinguistic influence in language and cognition. – New York: Routledge, 2008. – 287 p.
Ellis R. Understanding second language acquisition. – Oxford: Oxford University Press, 2015. – 376 p.
Oğur E., Baştürk Ş. Türkiye Türkçesi öğrenen Kazak öğrencilerde ana dili etkisi // Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi. – 2022. – №9 (33). – P. 1–15. https://doi.org/10.29228/TIDSAD.62573
Daurenbek S., Açık F. Türkiye Türkçesi öğrenen Kazak öğrencilerin yazılı anlatımlarındaki sorunlar // Presentation at the 6th International Symposium on Turkic World Studies. – 2019. – P. 227-299.
Biçer N., Alan Y. Türk soylulara Türkçe öğretimi ile ilgili çalışmalara genel bir bakış // Fırat University Journal of Social Sciences. – 2019. – №29 (1). – P. 143–157. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538665
Yıldırım A., Şimşek H. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. – Ankara: Seçkin Yayınları, 2011. – P. 448.
Creswell J.W. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. – Los Angeles: Sage, 2018. – 388 p.
Miles M.B., Huberman A.M. Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). – CA: Sage, 1994. – 338 p.
Paker T., Karaağaç Ö. The use and functions of mother tongue in EFL classes // Procedia – Social and Behavioral Sciences. – 2015. – №199. – P. 111–119. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.07.494
Odlin T. Language transfer. Cross-linguistic influence in language learning. – Cambridge: Cambridge University, 1989. – 207 p.
Durmuş M. The Role of L1 in Foreign Language Teaching Classrooms // Sakarya University Journal of Education. – 2019. – №9 (3). – P. 567–577. https://doi.org/10.19126/suje.614963
Lado R. Language teaching: A scientific approach. – New York: McGraw-Hill, 1964. – 239 p.
Açık F. Karşılaştırmalı çözümleme yaklaşımı ile Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretimi // In A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi: Kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler. – Ankara: Anı Yayıncılık, 2018. – P. 309–332.
Temur N. Türk lehçeleri konuşurlarına Türkiye Türkçesinin öğretiminde hazırlanacak ders programları ve materyallerinde temel dil becerilerinin öncelik durumları ve uygulamaları // Paper presented at the 2nd International Symposium on the Teaching of Turkish Language and Literatures. – A., 2017. – P. 798.
Mantasiah Y., Yusri J. The development of grammar teaching material using error and contrastive analysis (A linguistic approach in foreign language teaching) // TESOL International Journal. – 2018. – №13 (3). – P. 9–18.
Khansir A.A., Pakdel F. Contrastive analysis hypothesis and second language learning // Journal of ELT Research. – 2019. – №4 (1). – P.35–43. https://doi.org/10.22236/JER_Vol4Issue1pp35-43
Daurenbek S., Açık F., Ryskulbek D. The impact of contrastive analysis on Turkish linguistic competence: An empirical investigation among students in Kazakhstan // Journal of Culture and Values in Education. – 2025. – №2(8). – P. 97-123. https://doi.org/10.46303/jcve.2025.21
Bardovi‐Harlig K., Sprouse R. A. Negative versus positive transfer // In J. Liontas and M. DelliCarpini (Eds.). The TESOL encyclopedia of English language teaching. – New Jersey: Wiley-Blackwell, 2018. – P. 1–6. https://doi.org/10.1002/9781118784235.eelt0084
Keshavarz M.N. Contrastive analysis and error analysis (New edition). – Tehran: Rahnama, 2011. – 193 p.
Kurt M. Türkiye Türkçesinin Türk dillilere öğretiminde karşılaşılan olumlu ve olumsuz transferler // In A. Şahin (Ed.). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi: kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler. – Ankara: Anı Yayıncılık, 2018. – P. 302–308.
Gass S.M., Selinker L. Second language acquisition: An introductory course (3rd ed.). – New York: Routledge, 2008. – 616 p.
Khalmatova Z. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çevrimiçi istasyon rotasyon modelinin öğrencilerin dinleme anlama becerisine etkisi // Iasaui universitetinin habarshysy. – 2025. – №1(135). – P. 295-307. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.165
REFERENCES
Romero Y., Manjarres M.P. How does the first language have an influence on language learning? A case study in an English ESL classroom // English Language Teaching. – 2017. – №10 (7). – P. 123–139. http://doi.org/10.5539/elt.v10n7p123
Ringbom H. Cross-linguistic similarity in foreign language learning. – UK: Multilingual Matters, 2007. –152 p.
Larsen-Freeman D. Techniques and principles in language teaching. – Oxford: Oxford University Press, 2000. – 166 p.
García O., Wei L. Translanguaging, bilingualism, and bilingual education // The Handbook of Bilingual and Multilingual Education. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2015. – P. 223–240.
Mpofu T., Ndebele C. An analysis of staff perceptions on translanguaging in teaching and learning at one South African university // Research in Social Sciences and Technology. – 2025. – №10 (1). – P. 442–455. https://doi.org/10.46303/ressat.2025.24
Jarvis S., Pavlenko A. Crosslinguistic influence in language and cognition. – New York: Routledge, 2008. – 287 p.
Ellis R. Understanding second language acquisition. – Oxford: Oxford University Press, 2015. – 376 p.
Oğur E., Baştürk Ş. Türkiye Türkçesi öğrenen Kazak öğrencilerde ana dili etkisi [The effect of mother tongue on Kazakh students learning Turkish in Turkey] // Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi. – 2022. – №9 (33). – P. 1–15. https://doi.org/10.29228/TIDSAD.62573 [In Turkish]
Daurenbek S., Açık F. Türkiye Türkçesi öğrenen Kazak öğrencilerin yazılı anlatımlarındaki sorunlar [Problems in the written expressions of Kazakh students learning Turkish in Turkey]// Presentation at the 6th International Symposium on Turkic World Studies. – 2019. – P. 227-299. [in Turkish]
Biçer N., Alan Y. Türk soylulara Türkçe öğretimi ile ilgili çalışmalara genel bir bakış [An overview of studies on teaching Turkish to Turkic-origin peoples] // Fırat University Journal of Social Sciences. – 2019. – №29 (1). – P. 143–157. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538665 [In Turkish]
Yıldırım A., Şimşek H. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. – Ankara: Seçkin Yayınları, 2011. – P. 448. [In Turkish]
Creswell J.W. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. – Los Angeles: Sage, 2018. – 388 p.
Miles M.B., Huberman A.M. Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). – CA: Sage, 1994. – 338 p.
Paker T., Karaağaç Ö. The use and functions of mother tongue in EFL classes // Procedia – Social and Behavioral Sciences. – 2015. – №199. – P. 111–119. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.07.494
Odlin T. Language transfer. Cross-linguistic influence in language learning. – Cambridge: Cambridge University, 1989. – 207 p.
Durmuş M. The Role of L1 in Foreign Language Teaching Classrooms // Sakarya University Journal of Education. – 2019. – №9 (3). – P. 567–577. https://doi.org/10.19126/suje.614963
Lado R. Language teaching: A scientific approach. – New York: McGraw-Hill, 1964. – 239 p.
Açık F. Karşılaştırmalı çözümleme yaklaşımı ile Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretimi [Teaching Turkish to Turkic nobility using a comparative analysis approach] // In A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi: Kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler. – Ankara: Anı Yayıncılık, 2018. – P. 309–332. [In Turkish]
Temur N. Türk lehçeleri konuşurlarına Türkiye Türkçesinin öğretiminde hazırlanacak ders programları ve materyallerinde temel dil becerilerinin öncelik durumları ve uygulamaları [Turkish Polish speakers The priority situations and applications of basic language skills in the course programs and materials to be prepared in the teaching of Turkish in Turkey] // Paper presented at the 2nd International Symposium on the Teaching of Turkish Language and Literatures. – A., 2017. – P. 798. [in Turkish]
Mantasiah Y., Yusri J. The development of grammar teaching material using error and contrastive analysis (A linguistic approach in foreign language teaching) // TESOL International Journal. – 2018. – №13 (3). – P. 9–18.
Khansir A.A., Pakdel F. Contrastive analysis hypothesis and second language learning // Journal of ELT Research. – 2019. – №4 (1). – P.35–43. https://doi.org/10.22236/JER_Vol4Issue1pp35-43
Daurenbek S., Açık F., Ryskulbek D. The impact of contrastive analysis on Turkish linguistic competence: An empirical investigation among students in Kazakhstan // Journal of Culture and Values in Education. – 2025. – №2(8). – P. 97-123. https://doi.org/10.46303/jcve.2025.21
Bardovi‐Harlig K., Sprouse R. A. Negative versus positive transfer // In J. Liontas and M. DelliCarpini (Eds.). The TESOL encyclopedia of English language teaching. – New Jersey: Wiley-Blackwell, 2018. – P. 1–6. https://doi.org/10.1002/9781118784235.eelt0084
Keshavarz M.N. Contrastive analysis and error analysis (New edition). – Tehran: Rahnama, 2011. – 193 p.
Kurt M. Türkiye Türkçesinin Türk dillilere öğretiminde karşılaşılan olumlu ve olumsuz transferler [Positive and negative transfers encountered in the teaching of Turkish to Turkish speakers in Turkey] // In A. Şahin (Ed.). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi: kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler. – Ankara: Anı Yayıncılık, 2018. – P. 302–308. [in Turkish]
Gass S.M., Selinker L. Second language acquisition: An introductory course (3rd ed.). – New York: Routledge, 2008. – 616 p.
Khalmatova Z. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çevrimiçi istasyon rotasyon modelinin öğrencilerin dinleme anlama becerisine etkisi [The effect of online station rotation model on listening comprehension skills of students in teaching Turkish as a foreign language] // Iasaui universitetinin habarshysy. – 2025. – №1(135). – P. 295-307. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.165 [In Turkish]
