Развитие познавательных и культурологических аспектов учащихся при преподавании мифологем в героическом эпосе
10 13
Ключевые слова:
мифологема, фольклор, героический эпос, культура, познание, Баба Тукти Шашти Азиз, Мыстан Кемпир, Алпамыс, Кобыланды, Одиссей.Аннотация
Бҧл мақалада батырлар жырындағы «жақсылық пен жамандық» мифологемаларының мәдени және танымдық аспектілері қарастырылды. «Жақсылық пен жамандық» мифологемасы батырлық әндерде жиі кездесетін негізгі ҧғымдардың бірі студенттердің танымдық және мәдени қабілеттерін тәрбиелеудің маңызды қҧрамдас бӛлігі. Мифологемалар баяндаудың негізгі элементі ретінде танымдық белсенділік пен мәдени тҧрғыда тҥсінуге мҥмкіндіктер береді. Батырлық эпостар мифологиялық сана мен жеке тҧлғаны сақтау ҥшін аса маңызды. Олардың бинарлы оппозицияны қолдануы, мысалы, уақыт/дәуір және ӛмір сҥру жағдайларына байланысты ӛзгерістерге қарамастан, ӛзгеріссіз қалды. Бҧл зерттеуде қазақтың қаһармандық эпосының («Алпамыс», «Қобыланды») «Одиссей» поэмасымен қамтылған контекстері мен мән-мағыналары зерттеліп, салыстырылып, салыстырылады. Мақалада салыстырмалы фразеологиялық талдау (семантикалық және компоненттік аспектілер), танымдық талдау (әдістер мен концептуалды категориялар) талдауды қамтитын кӛп әдістемелік сапалы тәсіл қолданылды. Сонымен қатар, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-тҥрік университетінің 52 студенті арасында олардың батырлар жырындағы мифологемаларды қабылдауын зерттеу мақсатында Google forms платформасы арқылы сауалнама жҥргізілді. Нәтижесінде бинарлы оппозициялар мен кейіпкерлердің мифологиялық мазмҧны анықталып, студенттердің жырға деген кӛзқарасы талданды. Батырлық эпостағы кейіпкерлердің танымдық және мәдени аспектілері концептуалды, образдық-бейнелі және символдық қҧрамдас бӛліктерге жіктелінді. Сондай-ақ теориялық және практикалық салдарлары кӛрсетілді.
Библиографические ссылки
Вендина Т.И. Из кирилло-мефодиевского наследия в языке русской культуры. – М.: Институт славяноведения РАН, 2007. – 336 с. / Vendina T.I. Iz kirillo-mefodievskogo nasledia v iazyke russkoi kultury [From the Cyril and Methodius Heritage in the Language of Russian Culture]. – M.: Institut slavianovedenia RAN, 2007. – 336 s. [in Russian]
Astvaldsson A. Myth, cultural memory and resistance in Latin American narratives // Bulletin of Hispanic Studies. – 2011. – Vol. 88, №6. – P. 617–633. https://doi.org/10.3828/BHS.2011.32
Derrida J. Remarks on deconstruction and pragmatism // in: Mouffe C. (Ed.) Deconstruction and Pragmatism. – London: Routledge, 1996. – P. 74–84.
Barry P. Structuralism // in: Bary P. (Ed.) Beginning Theory: An Introduction to Literary and Cultural Theory. – Manchester: Manchester University Press, 2002. – P. 39–60.
Abildayeva A., Aimukhamet Zh., Mirzakhmetov A. Binary opposition and actant structure in mythological texts // Bulletin of the Eurasian Humanities Institute, Philology Series. – 2024) – №2. – P. 80–84. https://doi.org/10.55808/1999-4214.2024-2.08
Nietzsche F. Beyond Good and Evil / trans. Zimmer H. Project Gutenberg. – 2009. [Electronic resource]. URL: https://www.gutenberg.org/files/4363/4363-h/4363-h.htm (date of access 12.11.2024) 7. Гуревич А.Я. Категории средневековой культуры. – М.: Искусство, 1984. – 350 с. / Gurevich A.Ia. Kategorii srednevekovoi kultury [Categories of medieval culture]. – M.: Iskusstvo, 1984. – 350 s. [in Russian] 8. Bell W. New futures and the eternal struggle between good and evil // Journal of Futures Studies. – 2000. – Т. 5. – №2. – P. 1-20.
Uskembaeva R.M., Zhanysbekova E.T., Orazbaeva H., Saparbaeva K.J. Myth and Kazakh mythology: Retrospective analysis and prospects of research // Indian Journal of Science and Technology. – 2016. – Vol. 9 (22). – P. 1–9.
Creswell, John W., Vicki L. Plano Clark. Designing and Conducting Mixed Methods Research. 3rd ed. – Sage, 2018. – 520 p.
Musagulova G.Z. The implementation of recitation in Kazakh epos // World Science. – 2016. – Vol. 4, №1. – P. 14–18.
Wong-MingJi D.J., Kessler E.H., Khilji S.E., Gopalakrishnan S. Cross-cultural comparison of cultural mythologies and leadership patterns // South Asian Journal of Global Business Research. – 2014. – Vol. 3, №1. – P. 79–101. https://doi.org/10.1108/SAJGBR-09-2012-0110
Onyshchak H., Shastalo V., Myronova N., Yesypovych K., Filonenko N., Herman L. The analysis of the binary opposition of ―good‖ and ―evil‖ in modern English and French in the context of foreign language teaching // Revista Românească pentru Educație Multidimensională. – 2023. – №15(4). – P. 192–206. https://doi.org/10.18662/rrem/15.4/788
