AKADEMISYEN HABIBULLA AKBAROV’UN JEOLOJI VE MADENCILIK ALANINDAKI BILIMSEL EKOLÜNÜN ÖNEMI
44 11
DOI:
https://doi.org/10.47526/3007-6366.6484Anahtar Kelimeler:
Habibulla Akbarov; jeoloji; madencilik; bilimsel ekol; metalojeni; cevher sahası yapısı; öngörü; Orta Asya; maden kaynakları tabanı.Özet
Bu makale, Özbekistan Bilimler Akademisi bünyesinde jeoloji, mineraloji ve madencilik alanlarında seçkin bir figür olan Akademisyen Habibulla Asatoviç Akbarov tarafından kurulan bilimsel ekolün oluşumunun ve derin tarihsel öneminin kapsamlı bir analizini sunmaktadır. Yazar, Akbarov'un temel araştırmalarını, özellikle cevher sahalarının jeolojik-yapısal tipleri üzerine öncü çalışmalarını ve metalojenik öngörü konusundaki devrim niteliğindeki yöntemlerini derinlemesine incelemektedir. Akademik odak noktası, H. Akbarov tarafından geliştirilen ve Tanrı Dağları (Tyan-Shan) ile Çatkal-Kurama dağ sistemlerindeki büyük yatakların keşfinde etkili olan metodolojik çerçeveler üzerine yapılandırılmıştır. Yapısal analizi öngörücü modelleme ile birleştiren bu ekol, Orta Asya bölgesinin maden hammadde tabanının genişletilmesinde belirleyici bir rol oynayarak uzun vadeli ekonomik istikrar ve endüstriyel büyümeyi güvence altına almıştır. Ayrıca makale, bilimsel ekolün akademik ve pedagojik ekosisteme katkısını değerlendirerek, nesiller boyu yüksek nitelikli araştırmacı ve mühendis yetiştirmedeki başarısını vurgulamaktadır. Teorik jeolojik prensiplerin endüstriyel uygulama ile entegrasyonuna özel bir önem atfedilmiştir; Akbarov'un bu mirası, Taşkent’teki Jeoloji Bilimleri Üniversitesi'nin müfredatını ve araştırma önceliklerini etkilemeye devam etmektedir. Çalışma, Akbarov ekolünün klasik yapısal jeoloji ile modern öngörücü arama teknolojileri arasındaki boşluğu doldurarak bölgesel yer bilimlerinin temel taşı olmayı sürdürdüğü sonucuna varmaktadır.
Referanslar
Raupov X.R. O‘zbekistonda kon-metallurgiya sanoatining shakllanishi va taraqqiyoti (1943 - 2024-yy.). Tarix fanlari bo‘yicha doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent: Texno Print Navoi, 2024. – B. 5.
Axmedov G‘.J. O‘zbekistonda konchilik va metallurgiya tarixi (qadimgi davr va o‘rta asrlar). Tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Urganch: Khwarezm publication, 2025. – B. 5.
Xaydarov M., Mirakbarov M. O‘zbekiston geologiyasi tarixi va istiqbollari: Muruntov oltin koni misolida (1929 - 2024-yy.). O‘zMU xabarlari/Вестник НУУз/ACTA NUUz. 1/6/1, 2024. – B. 31.
Шавкат Мирзиёев: Геология иқтисодиётга сув ва ҳаводек зарур. 11.12.2021. https://president.uz/uz/lists/view/4824
Турапов М.К., Мустафаев Б.Н, Зиёмов Б.З. К вопросу изучения морфогенезиса рудных тел полиметаллических месторождение Средней Азии. European Journal of Interdisciplinary Research and Development, Volume-36, February – 2025. – B. 188.
Акбаров Х.А. Геолого-структурные типы полиметаллических рудных полей и месторождений средней Азии и некоторые вопросы их поисков и разведки. Ташкент: ФАН УзССР, 1975. – C. 187.
Акбаров Х.А., Умарходжаев М.У. и Исматуллаевa Л.А. Геолого-структурные условия размещения оруденения на полиметаллических рудных полях Тянь-Шаня. Ташкент: ФАН, 1981. – C. 220.
Акбаров Ҳабибулла Асатович. Ўзбекистон миллий энциклопедияси. A ҳарфи. Тошкент: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2000. – Б. 257.
Ўзбекистон геология илмий мактаблари. // Бош муҳаррир А.К.Нурходжаев. Ўзбекистон Республикаси геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси, Геология фанлари университети. Тошкент: Lesson Press, 2022. – B. 306.
Abdusalomov M.Y. Hisor markaziy geologiya-qidiruv ekspeditsiyasining mustaqillik yillaridagi faoliyati tarixidan. Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi tizimida O‘zbekiston tarixi va madaniyati nomli xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya to‘plami. Qarshi, 2025. – B. 332.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
