ХАДИС ІЛІМІНДЕГІ ӘЛ-ХАКИМ АТ-ТИРМИЗИДІҢ РӨЛІ
0 0
Кілт сөздер:
Әл-Хаким әт-Тирмизи; хадис методологиясы; иснад талдауы; матн талдауы; классикалық ислам ойы.Аңдатпа
Бұл мақалада әл-Хаким ат-Тирмизидің хадис ғылымының дамуына қосқан үлесі қарастырылады. Ол өмір сүрген III/IX ғасыр хадис ілімінің «алтын ғасыры» ретінде кеңінен танылған. Осы кезеңде ең сенімді хадис жинақтары жинақталды. Зерттеуде оның интеллектуалдық ортасы, пайдаланған дереккөздері және хадистерді жеткізу мен түсіндірудегі өзіндік әдіснамалық тәсілдері талданады. Дәстүрлі мухаддистер негізінен иснадты сынға алу мен хадистерді жинақтауға көңіл бөлсе, ат-Тирмизи хадистердің терең мағынасын мәтіндік талдау мен рухани тәжірибені ұштастыру арқылы түсінудің маңызын атап өтеді.
Мақалада оның хадис ғалымдарын жеткізушілер, түсінушілер және жай ғана баяндаушылар деп жіктеуі қарастырылып, бұл оның формализмге негізделген тәсілдерді сынға алғанын көрсетеді. Әсіресе оның негізгі еңбектері, соның ішінде «Навадир әл-усуль» шығармасы талданып, онда хадистердің құқықтық, этикалық және сопылық қырларының біріктірілгені көрсетіледі. Сонымен қатар, хадистің мәтінін (матнын) талдауға басымдық беретін оның шынайылықты анықтау әдісі де қарастырылады. Кейбір хадистердің сенімділігіне қатысты сындарға қарамастан, әл-Хаким ат-Тирмизидің еңбегі аса маңызды болып қала береді. Зерттеу нәтижелері оның фикх пен сопылық ойды ұштастыруы ислам интеллектуалдық дәстүріндегі ерекше құбылыс екенін дәлелдейді.
