Turkic historical studies (pISSN: 3007-6358 / eISSN: 3007-6366)

SIYASI BASKI YILLARINDA GÜNEY BÖLGESINDE "ALAŞ-ORDA"NIN ÖNDE GELEN İSIMLERINE YÖNELIK ZULÜM

2026-06-25T15:39:31+00:00

Makale, Çimkent Polis Departmanı Devlet Özel Arşivi'ndeki belgelere dayanarak, 1936-1938 yıllarındaki siyasi baskı döneminde Güney Kazakistan'da siyasi baskıya maruz kalan Alaş destekçileri K. Terlikbayev ve A. Beristemov'un akıbetini ve kamusal faaliyetlerini incelemektedir. Bu şahısların davalarına ilişkin gizli belgelerin bilimsel literatüre kazandırılmasının önemi ayrıntılı bir şekilde ele alınmakta ve Türkistan'daki Alaş destekçilerinin akıbetinin derinlemesine incelenmesi gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Araştırmada ayrıca, söz konusu şahıslarla ilgili olarak Türkistan Bölgesi Sosyal ve Siyasi Tarih Devlet Arşivi'nde bulunan kişisel belgelerden de yararlanılmıştır. Daha spesifik olarak, söz konusu şahıslara ilişkin özel arşiv fonundan alınan ceza davası soruşturma tutanakları, arşiv belgeleri, sanık ifadeleri vb. materyaller, arşiv belgeleri üzerinden yapılan analizlerin konusunu oluşturmaktadır. Makale, söz konusu şahsiyetlerle birlikte Alaş hareketinin Türkistan kanadının aktif üyelerinin sosyo-politik faaliyetlerini bir bütünlük içinde ele alarak analiz etmektedir. Ayrıca, güney bölgesindeki siyasi baskıların bölgesel özellikleri sınıflandırılmakta ve değerlendirilmektedir. Sovyet rejiminin baskı politikasının nedenleri ve sonuçları, bireylerin yaşadıkları üzerinden analiz edilerek önemli çıkarımlar yapılmaktadır. Alaş hareketi mensupları askeri meselelere özel bir önem vermiş olsalar da, bu alanda ulusal askeri personelin hiç bulunmaması temel bir sorun teşkil etmiştir. Çalışmanın başlıca sonucu, Alaş ordusunun az sayıdaki uzmanı arasında kabul edilen şahsiyetlerin bilimsel bir bakış açısıyla ele alınıp kimliklerinin ortaya konulmasıdır.

ÖZBEKİSTAN’DA AVUKATLAR BİRLİĞİNİN MİLLÎ YAPISI VE 1941–1945 YILLARINDAKİ DEĞİŞİMLERİ (ÖZBEKİSTAN MİLLÎ ARŞİVİ BELGELERİ ESASINDA)

2026-06-25T15:51:24+00:00

Bu makale, National Archive of Uzbekistan arşiv belgelerine dayanarak, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Özbekistan’daki avukatların ulusal yapısını, savaş döneminde hukuk alanında meydana gelen değişimleri ve Sovyet yönetiminin bu alanda izlediği politikaları incelemektedir. Çalışmada özellikle savaş koşulları altında hukuk camiasının sosyal ve etnik yapısında meydana gelen dönüşümler ele alınmaktadır. Bu bağlamda tahliye süreçlerinin, cepheye seferberliğin, personel yetersizliğinin ve merkezi Sovyet idari politikalarının güçlenmesinin hukuk mesleği üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde analiz edilmektedir.

Araştırmada ayrıca cumhuriyet ve yerel yargı kurumlarının faaliyetleri, baroların işleyişi ile savaş yıllarında hukuk personelinin temini ve yeniden dağıtımı konuları değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra devlet ideolojisi ile hukuk mesleği arasındaki ilişki incelenerek, siyasi denetim ve milliyetler politikasının Özbekistan’daki avukatların mesleki fırsatları ve ulusal bileşimi üzerindeki etkisi ortaya konulmaktadır. Daha önce sınırlı ölçüde kullanılan arşiv kaynaklarına dayanan çalışma, 1941–1945 yılları arasında Sovyet hukuk sistemindeki süreklilik ve değişimleri, aynı zamanda Özbekistan’daki hukuk alanını etkileyen daha geniş sosyal ve siyasal süreçleri göstermektedir.

SADRİDDİN AYNİ'NİN CEDİTÇİLİK HAREKETİNDEKİ SOSYAL VE SİYASİ

2026-06-25T16:39:05+00:00

Bu makalede Ceditçilik hareketinin ortaya çıkmasına neden olan faktörler, toplumun gelişimindeki rolü ve ceditçilerin faaliyetlerinin temel amaç ve görevleri kapsamlı bir şekilde incelenmektedir. Özellikle ceditçilerin eğitim ve aydınlanma yoluyla milleti uyandırma, eğitim sistemine çağdaş bilimsel kazanımları dâhil etme, eski usul mektep ve medreseleri reforme etme, millî kimlik bilincini geliştirme ve sosyal-siyasal düşünceyi yükseltme konusundaki görüşleri ele alınmaktadır. Ayrıca onların basın, tiyatro, edebiyat ve usûl-i cedîd okulları aracılığıyla topluma kazandırdıkları yenilikçi fikirler de analiz edilmektedir.

Bununla birlikte, Buhara Ceditçilik hareketi temsilcilerinin faaliyetlerine özel önem verilerek konu, bu hareketin önde gelen temsilcilerinden biri olan Sadriddin Aynî örneğinde değerlendirilmektedir. Onun aydınlanmacı fikirleri, eğitim sistemini reforme etmeye yönelik pratik çalışmaları ve genç nesli çağdaş bilgi temelleri üzerinde yetiştirme konusundaki düşünceleri bilimsel açıdan incelenmektedir. Özellikle Sadriddin Aynî’nin yeni usul okullarının kurulması ve desteklenmesi, ders materyallerinin hazırlanması ve eğitim içeriğinin yenilenmesi alanlarındaki hizmetleri ortaya konulmaktadır.

Sonuç olarak makalede, ceditçilerin faaliyetlerinin tarihî önemi, millî uyanış sürecindeki rolleri ve Sadriddin Aynî’nin eğitim alanının gelişimine yaptığı katkılar bilimsel ve teorik açıdan değerlendirilmektedir.

Prometheus Birliği: Doğu Avrupa'da Sovyet Yayılmacılığına Karşı Mücadele (1926–1939)

2026-06-25T16:47:01+00:00

Bu makale, 1920'ler ve 1930'larda Doğu Avrupa'da Sovyetler Birliği'nin ideolojik ve jeopolitik genişlemesine karşı kurulan çok etnikli bir entelektüel ve siyasi direniş cephesi olan Prometheus hareketinin tarihini inceliyor. Polonya dış politikasının stratejik ilkelerine dayanarak kurulan bu hareket, sürgündeki SSCB'li Rus olmayan halkların temsilcilerini ortak bir Sovyet karşıtı pozisyon etrafında birleştirdi. Bu çalışma, hareketin tarihini, siyasi ve felsefi temellerini, yayın faaliyetlerini, Sovyet iktidarına karşı bilgi ve propaganda kampanyasındaki rolünü, kültürel diplomasi alanındaki faaliyetlerini ve yapısal sınırlamalarını analiz etmektedir. Ayrıca, hareketin Doğu Avrupa'nın siyasi hafızasındaki izini ve Sovyet sonrası dönemdeki yankılarını incelemektedir. Mustafa Şokay önderliğindeki Türk göçmenlerin siyasi faaliyetleri örneğini kullanarak, Sovyetoloji'nin bir bilim dalı olarak gelişmesi ve kurulmasındaki yerlerini ve rollerini analiz etmektedir. Bu makale, tarihsel ve kaynak analizine dayanarak, Prometheus Cephesi'nin sadece tarihsel bir olgu değil, aynı zamanda kimlik, egemenlik ve entelektüel direniş konularında istikrarlı bir tartışma platformu olduğu sonucuna varmaktadır. Doğu Avrupa'daki Türk halklarından gelen siyasi muhacirlerin yürüttüğü Sovyet karşıtı mücadelenin tarihine dair olgusal bir analiz, bu konuya yeni bir içerik kazandırmaktadır.

EMÎR NIZAMEDDIN YALANGTUŞ BAHADIR TARIHININ KAYNAK İNCELEMESI: ANLATISAL, DIPLOMATIK VE ARŞIV BELGELERI

2026-06-25T17:16:15+00:00

Bu makale, XVII. yüzyıl Maveraünnehir’inin en etkili askerî ve siyasi şahsiyetlerinden biri olan Emir Nizameddin Yalangtuş Bahadır’ın tarihini incelemek için kullanılan kaynaklar bütününü ele almaktadır. Çalışma, onun Semerkant, Belh ve komşu bölgelerdeki faaliyetlerinin farklı yönlerini yeniden kurmak amacıyla kronikleri, diplomatik kayıtları, seyahat anlatılarını ve yayımlanmış arşiv belgelerini karşılaştırmalı biçimde kullanmaktadır. Saray anlatıları ile belge temelli kanıtlar arasındaki ilişki özel olarak değerlendirilmiştir.

Makalede Yalangtuş Biy ile ilgili arazi satın alma senetleri, vergi muafiyetini onaylayan hükümdar buyrukları ve vakıf topraklarının sınırlarını belirleyen belgeler ayrıntılı şekilde incelenmektedir. Bu belgeler, onun nüfuzunun yalnızca askerî komuta veya atalık unvanına dayanmadığını; sulanan arazi mülkiyeti, mali imtiyazlar ve Semerkant’taki Şirdar ile Tilla-Kari medreseleriyle bağlantılı vakıf gelirleri üzerine kurulduğunu göstermektedir.

Musakhkhir al-bilad, Bahr al-asrar, Tarikh-i Qipchaqkhani, Tarikh-i Muqimkhani ve Samariya gibi kroniklerin arşiv belgeleriyle karşılaştırılması, Buhara Hanlığı’nda seçkinler iktidarının maddi ve hukuki mekanizmalarını aydınlatır. Böylece Yalangtuş Bahadır, siyasi, askerî, diplomatik ve mimari faaliyetleri arazi ilişkileri ve tarımsal kaynakların denetimiyle iç içe geçmiş bölgesel bir güç sahibi olarak değerlendirilir.

AİLE ARŞİVLERİ VE ORTA ASYA’DA SEYYİD AİLELERİNİN İNCELENMESİ

2026-06-25T17:38:13+00:00

Bu çalışma, Orta Asya’daki kutsal soyların tarihsel oluşumu, gelişimi ve sosyo-politik önemini incelemekte olup, özellikle erken İslam döneminden on dokuzuncu yüzyıla kadar olan süreçte seyyid ailelerine odaklanmaktadır. Araştırma, seyyidlerin Hicaz’dan İran’a, Horasan’a ve nihayetinde Orta Asya’ya doğru hareketini izlemekte; bu göçleri şekillendiren iki temel unsuru vurgulamaktadır: Emevi ve Abbasi hanedanları döneminde Peygamber soyundan gelenlere yönelik siyasi baskılar ile doğu bölgelerinde kendilerine tanınan sosyal, ekonomik ve manevi ayrıcalıkların teşvik ettiği gönüllü hareketlilik. Mevcut akademik literatüre dayanarak çalışma, seyyid ailelerinin oluşumunda iki geniş kronolojik evreyi ayırt etmektedir: Moğol öncesi ve Moğol sonrası dönemler. Her iki dönem de yerleşim, topluma entegrasyon ve kurumsal gelişim açısından farklı özellikler göstermektedir.

Bu tarihsel çerçeve içinde makale, etkili seyyid hanedanlarının ortaya çıkışını, yerel yöneticilerle ilişkilerini ve yönetim, dini ilim ve tasavvuf ağlarındaki rollerini analiz etmektedir. Bu karşılaştırmalar, gelişmekte olan seyyid-şerifoloji alanındaki daha geniş akademik tartışmalara katkı sağlamaktadır.

Çalışmanın temel katkılarından biri, kutsal ailelerin belge kültürüne odaklanmasıdır. Makale, aile arşivlerinin oluşumu ve işlevlerini incelemekte; soy kütükleri, yarlıklar, vakfiye belgeleri, dilekçeler ve benzeri materyallerin yalnızca soy kaydı olarak değil, aynı zamanda hukuki otorite, mülkiyet yönetimi ve toplumsal meşruiyet araçları olarak da işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu belgelerin nasıl korunduğu, yorumlandığı ve kullanıldığı analiz edilerek, onların kalıtsal manevi otoritenin sürdürülmesinde ve kutsal soyların ekonomik temellerinin güvence altına alınmasındaki kritik rolü gösterilmektedir. Sonuç olarak bu araştırma, seyyid ailelerinin Orta Asya’nın siyasi, dini ve kültürel tarihi üzerindeki kalıcı etkisini ortaya koymaktadır.

KAZAKİSTAN EĞİTİM TARİHİNDE MEDRESELER (XIX–XX. Yüzyıllar)

2026-06-25T17:46:32+00:00

Bu çalışmada, XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başlarında Kazakistan Türklerinin eğitim tarihinde önemli bir yere sahip olan medreselerin eğitim ve aydınlanma faaliyetleri incelenmiştir. Araştırmada, medreselerin yalnızca dinî eğitim veren kurumlar olmadığı; aynı zamanda toplumun kültürel, bilimsel ve entelektüel gelişimine katkı sağlayan eğitim merkezleri olarak faaliyet gösterdiği ortaya konulmuştur. Kazakistan’ın farklı bölgelerinde faaliyet gösteren Ahmet Rıza, Galiye, Hüseyniye, Mamaniya, Ayagöz, Kapal ve Kaljan Ahun medreseleri başta olmak üzere çok sayıda eğitim kurumunun kuruluşu, eğitim programları ve toplumsal etkileri değerlendirilmiştir. İncelenen kaynaklar, bu medreselerde Kur’an, hadis ve akaid gibi dinî derslerin yanı sıra tarih, coğrafya, aritmetik, felsefe, dil ve edebiyat gibi derslerin de okutulduğunu göstermektedir. Özellikle usûl-i cedîd anlayışının etkisiyle bazı medreselerde modern bilimlerin öğretimine yer verilmesi, eğitim sisteminin yenilikçi yönünü ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca medreselerin Kazak toplumunda okuryazarlığın yaygınlaşması, öğretmen yetiştirilmesi ve millî aydınların yetişmesindeki rolleri üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, medreselerin Kazakistan Türklerinin eğitim tarihinde yalnızca dinî kurumlar olarak değil, aynı zamanda toplumsal modernleşme ve kültürel gelişimin önemli aktörleri olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

VAHA HALKININ GÜNLÜK YAŞAMINDAKI GELIR VE GIDERLER

2026-06-25T17:58:53+00:00

Bu makale, Kaşkadarya Bölgesi nüfusunun yaşam standardının ve bağımsızlık yıllarında sosyal ihtiyaçlarının ne ölçüde karşılandığının kapsamlı bir tarihsel ve sosyal analizini sunmaktadır. Çalışma, sosyoekonomik dönüşümlerin nüfusun günlük yaşamı, yaşam tarzı ve mali durumu üzerindeki etkisini ayrıntılı olarak incelemektedir. Özellikle, piyasa ekonomisine geçiş ve ekonomik reformların uygulanması sırasında gelir yapısındaki ve dinamiklerindeki değişikliklere dikkat çekilmiştir.

Bu çalışma, gelir elde etmenin ana kaynaklarını, istihdam sektörlerinin dönüşümünü, serbest meslek sahipliğinin artışını ve göçün nüfusun sosyoekonomik durumu üzerindeki etkisini analiz etmektedir. Ayrıca, gıda, konut ve kamu hizmetleri, eğitim ve sağlık hizmetlerine yapılan harcamalar da dahil olmak üzere hane halkı harcamalarının yapısını inceleyerek, gerçek yaşam standardının daha doğru bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır.

Makalede, özellikle eğitim, sağlık, kültür ve boş zaman alanlarındaki hizmetlerin gelişme düzeyi ve kalitesi olmak üzere, sosyal altyapının durumunun analizine büyük önem verilmektedir. Makale, nüfusun boş zamanlarının örgütlenmesini, boş zaman kültürünün gelişimini ve bunların genel refah üzerindeki etkisini incelemektedir.

Çalışmanın sonuçları, reformlar sonucunda yaşam standartlarında olumlu değişiklikler olmasına rağmen, bölgesel farklılaşma, altyapı sınırlamaları ve eşitsiz gelir dağılımıyla ilgili bazı sorunların devam ettiğini göstermektedir. Analize dayanarak, nüfusun yaşam kalitesini iyileştirmek, sosyal ihtiyaçları daha tam olarak karşılamak ve bölgesel sosyal politikayı geliştirmek için bilimsel olarak kanıtlanmış sonuçlar ve öneriler formüle edilmiştir.

KUZEY HİNDİSTAN’DA KİDARİTLERİN HAKİMİYETİNİN MEŞRULAŞMA FAKTÖRLERİ

2026-06-25T18:14:31+00:00

Bu makale, Kuzey Hindistan’da Kidarit siyasi hâkimiyetinin meşrulaştırılma faktörlerini, özellikle Kuşan imparatorluk mirasıyla bağlantılı sembolik, unvansal ve nümizmatik gelenekler üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel varsayımı, Kuşan İmparatorluğu’nun III. yüzyıldaki siyasal krizinin Gandhara, Pencap ve Hint altkıtasının kuzeybatı bölgelerinde oluşmuş yönetim tecrübesini, egemenlik sembollerini ve siyasal-ideolojik dili bütünüyle ortadan kaldırmadığıdır. IV–V. yüzyıllarda Kidaritler bu post-imparatorluk ortamına girerek iktidar iddialarını Kuşan ve Kuşan-Sasani geleneklerinden miras kalan tanınabilir biçimler aracılığıyla ifade etmişlerdir. Makalede nümizmatik veriler, Çin yazılı kaynakları, bölgesel tarih yazımı ve Gupta dönemi kuzeybatı Hindistan tarihine ilişkin araştırmalar karşılaştırmalı biçimde ele alınmaktadır. Ayrıca A. Hocayev’in eski Çin kaynaklarında etnonim ve toponimlerin tarihsel fonetik temelinde açıklanmasına dair çalışması, özellikle Yueçi/Kuşan ve Eftalit bağlamlarının anlaşılması bakımından metodolojik açıdan değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Kidarit hâkimiyeti yalnızca askerî fetih veya büyük imparatorluklar arasındaki geçici bir dönem olarak değil, Kuşan siyasal mirasının seçici biçimde benimsenmesi, yeni koşullara uyarlanması ve siyasal meşruiyet diline dönüştürülmesi süreci olarak yorumlanmaktadır. Bu sonuç, Kidaritler tarihinin Geç Antik Çağ bağlamında yeniden değerlendirilmesine imkân tanımaktadır.

AKADEMISYEN HABIBULLA AKBAROV’UN JEOLOJI VE MADENCILIK ALANINDAKI BILIMSEL EKOLÜNÜN ÖNEMI

2026-06-25T18:21:32+00:00

Bu makale, Özbekistan Bilimler Akademisi bünyesinde jeoloji, mineraloji ve madencilik alanlarında seçkin bir figür olan Akademisyen Habibulla Asatoviç Akbarov tarafından kurulan bilimsel ekolün oluşumunun ve derin tarihsel öneminin kapsamlı bir analizini sunmaktadır. Yazar, Akbarov'un temel araştırmalarını, özellikle cevher sahalarının jeolojik-yapısal tipleri üzerine öncü çalışmalarını ve metalojenik öngörü konusundaki devrim niteliğindeki yöntemlerini derinlemesine incelemektedir. Akademik odak noktası, H. Akbarov tarafından geliştirilen ve Tanrı Dağları (Tyan-Shan) ile Çatkal-Kurama dağ sistemlerindeki büyük yatakların keşfinde etkili olan metodolojik çerçeveler üzerine yapılandırılmıştır. Yapısal analizi öngörücü modelleme ile birleştiren bu ekol, Orta Asya bölgesinin maden hammadde tabanının genişletilmesinde belirleyici bir rol oynayarak uzun vadeli ekonomik istikrar ve endüstriyel büyümeyi güvence altına almıştır. Ayrıca makale, bilimsel ekolün akademik ve pedagojik ekosisteme katkısını değerlendirerek, nesiller boyu yüksek nitelikli araştırmacı ve mühendis yetiştirmedeki başarısını vurgulamaktadır. Teorik jeolojik prensiplerin endüstriyel uygulama ile entegrasyonuna özel bir önem atfedilmiştir; Akbarov'un bu mirası, Taşkent’teki Jeoloji Bilimleri Üniversitesi'nin müfredatını ve araştırma önceliklerini etkilemeye devam etmektedir. Çalışma, Akbarov ekolünün klasik yapısal jeoloji ile modern öngörücü arama teknolojileri arasındaki boşluğu doldurarak bölgesel yer bilimlerinin temel taşı olmayı sürdürdüğü sonucuna varmaktadır.

20. YÜZYIL TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN DÖNÜŞÜMÜ BAĞLAMINDA NİHAL ATSIZ’IN RADİKAL PAN-TÜRKİZMİ

2026-06-25T18:29:13+00:00

Bu makalede, önemli Türk tarihçi, yazar ve fikir adamı Nihal Atsız’ın ideolojik mirası, 20. yüzyıl Türk milliyetçiliğinin evrimi bağlamında kapsamlı bir şekilde analiz edilmektedir. Çalışma, Atsız’ın Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarındaki resmi Kemalist anlatıya karşı çıkan karmaşık ve çelişkili görüşlerini derinlemesine incelemekte; onun Türk halklarının İslam öncesi tarihi ve kültürel kodlarının popülerleşmesine yaptığı önemli katkıları ile birlikte, ırksal determinizm, irredantizm ve revanşizm gibi unsurları ele almaktadır. Makale, Atsız ile Alparslan Türkeş arasındaki doktrinel bölünmeyi, antisemitist söylemden İsrail devletleşme tecrübesine yönelik paradoksal ilgiye uzanan geçişi ve bu düşünsel mirasın günümüz Türk dünyası entegrasyon tartışmalarına yansımalarını detaylı biçimde tartışmaktadır. Araştırma, Atsız’ın biyolojik temelli radikal Pan-Türkizm modelinin, kültürel milliyetçilik paradigmasıyla (Ziya Gökalp çizgisi) karşılaştırıldığında, çağdaş Türk devletleri arasındaki iş birliği süreçleri açısından farklı teorik ve pratik sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır. Böylece Atsız fenomeni, modern Türk milliyetçiliğinin iç gerilimlerini anlamak için önemli bir analitik örnek olarak değerlendirilmektedir.

BUHARA EMİRLİĞİ’NDE TOPRAK MÜLKİYETİ BİÇİMLERİ VE TOPRAK KAYNAKLARI: XVIII. YÜZYILIN SONLARINDAN XX. YÜZYILIN BAŞLARINA AİT BELGELER TEMELİNDE TARİHÎ-BÖLGESEL BİR BİRİM OLARAK VOBKENT/KOMOT

2026-07-01T05:10:51+00:00

Bu makalede, XVIII. yüzyılın sonlarından XX. yüzyılın başlarına kadar Buhara Emirliği’nde toprak kaynakları ve toprak mülkiyeti biçimleri, tarihî-bölgesel bir birim olarak Vobkent/Komot örneğinde incelenmektedir. Çalışmada “tuman” terimi, modern idarî ilçe anlamında değil, Buhara Emirliği sistemi içinde var olan yerel, bölgesel ve iktisadî-idarî alanın tarihî adı olarak kullanılmaktadır. Araştırmanın temel odağını, bölgede toprak ilişkilerinin hukukî ve iktisadî niteliğini ortaya koymaya imkân veren arşiv belgeleri, arazi alım-satım senetleri, vakıf malzemeleri ve ilmî literatürdeki bilgiler oluşturmaktadır.

Halvagaron köyü ile Amir-davon ve Raboti Eshon mevkilerine ait belgeler temelinde milk-i hurr-i holis, zamini harojiy, vakıf arazileri, amlak arazileri ve tanho gibi toprak mülkiyeti biçimleri analiz edilmektedir. Kaynaklarda toprağın yalnızca tarımsal üretim aracı olarak değil, aynı zamanda hukukî tescil, alım-satım, vergilendirme, miras ve vakıf tahsisi konusu olarak yer almasına özel önem verilmektedir. Belgelerde arazi miktarı tanab birimiyle, değeri Buhara aşrafî sikkeleriyle kaydedilmiş; sulama sistemi, değirmenler ve diğer iktisadî unsurlar hakkında da bilgiler verilmiştir.

Araştırma sonucunda, Vobkent/Komot’taki toprak ilişkilerinin Buhara Emirliği’nin genel tarımsal, malî ve hukukî sisteminin özelliklerini yansıttığı; bununla birlikte sulama, hisseli mülkiyet ve vakıf uygulamalarıyla bağlantılı yerel özellikleri de koruduğu sonucuna varılmıştır.